“Genişlənən üfüqlər. Bu sətirləri yazmaq istəyəndə yadıma düşdü ki, Fikrət Qocanın ilk şeirlərini mətbuatda oxuyanda “Qoca” sözünü həqiqi mənasında başa düşmüşdüm: onu yaşlı bir adam kimi təsəvvür eləmişdim. O vaxtdan keçən illər ərzində Fikrətin yaradıcılığını həmişə izləmişəm və mənə elə gəlir ki, o, şeir yolunda əsil mənada yaşa dolmuş, “qocalmışdır”. Cəmi bir neçə il əvvəl onun ilk “Qağayı” kitabını oxumuşduq. Indi isə “Dənizdə ay çiməndə” adlı dördüncü kitabı, “Təkərlər geri fırlanır”, “Yaralıçiçəklər”, “Həkim və şair” poemaları Respublika Komsomolu mükafatını almışdır. Gənc şairin bir neçə il ərzində belə inkişafı təəccüblü deyil, poetik istedadının təbii nəticəsidir.

Fikrət tutduğu yolun müqəddəsliyinə başəyən, əziyyətlərinə sinə gərməyə hazır olan, bağlandığı sənətə taleyi kimi baxan gənclərdən, biridir. Şeirlərinin qəhrəmanı da məğrur, qüdrətli bir gəncdir. O, bugünki ağıllı, ayıqbaşlı gəncliyin fikrini ifadə edir, xalqın adından danışır. Bu lirik qəhrəman hər gün əlinin istisini, ürəyinin döyüntülərini barıya hörən fəhlə kimi əzəmətli, nağıllardakı qəhrəmanlar kimi xəyalpərvər, uşaq kimi kövrəkdir. Bəzən onun düşüncələri adama bir az qəribə gəlir; o, yolları ayaqlarına geymək, yer kürəsini təyyarə kimi harasa sürüb aparmaq, dünyaya sığmayan buludları dünyadan geniş ürəyinə doldurmaq, vahiməsini canından çıxarmaq üçün allahla vuruşmaq, yuxuların, dənizin, ay işığının ancaq şairlərə məhrəm olan dilini öyrənmək istəyir. Bütün bunlar həyata şairanə baxışın nəticəsidir.

Fikrətin şeir danışığında bəzən ilk baxışda sadəlövh görünə bilən elə təbii ifadələr var ki, bunlar şairi oxucuya daha çox sevdirir. Bu cəhətdən onun xüsusilə son əsərləri diqqətəlayiqdir.

Fikrət Qocanın şeirlərində güclü müasirlik vardır. Bu müasirlik fikrin ifadəsində, obrazlarda, şeirlərin psixoloji rənglərindəözünü daha aydın göstərir. Fikrət Qoca poetik düşüncəsindəki özünəməxsus, fərdi cəhətləri maraqlışəkildəşeirlərinə gətirməyi bacarır. Bu da onun yazılarını təbii, həyatı edir.

Şeir həyata yaxınlaşdıqca onun üfüqləri daha da genişlənir. Fikrətin yaradıcılığındakıümumi istiqamət göstərir ki, o, məhz belə bir genişliyə doğru inkişafdadır. “

***

…Bu kiçik məqaləni Fikrət Qoca haqqında 1968-ci ilin dekabr ayında yazmışdım. Üstündən yarım əsr keçir. İkimiz də yaşa dolmuşuq. Indi baxıram ki, o vaxt özümdən asılı olmadan qeyri-adi bir fəhmlə Fikrət haqqında nə yazmışamsa, düz yazmışam. Yəni, cavanlığımda onun haqqında dediyim sözləri indiki yaşımda da təkrar edə bilərəm.

60-cı illərdə onu sərbəst, mücərrəd yazmaqda ittiham edirdilər, halbuki onun şeirləri həyatın içindən, o dövrün fəhlə həyatından, gənclərin sevgi və ümidlərindən gəlirdi. Sadəliyinə və səmimiliyinə görə o şeirlərə onlarla mahnılar bəstələnib. Fikrət Azərbaycan ruhunun bir parçası olsa da, gənclik illərindən dünyanı bütöv görüb, hansı ölkədə  milli azadlıq savaşı,  haqq-ədalət uğrunda mübahisə varsa ora can atıb. Kuba, Qvineya-Bisau, Vyetnam haqqında poemalar yazıb, onları bəhanə edib Azərbaycanın dərdlərini dilə gətirib..

Sadə sözlərlə mürəkkəb mətləblərin ifadəsi onun üslubuna xas olan cəhətlərdəndir.  Fikrət ömrü boyu dünya, tarix, insanlığın taleyi, savaşlar, tanıdığı sadə və qəhrəman insanlar haqqında düşünür və yazır.  Poeziyadan çox uzaq görünən olayların poetikliyini gizli, sehirli, tərəflərini görmək Fikrət Qoca poeziyasını fərqləndirən cəhətlərdəndir. Onun ilhamı bu gün də gənclik eşqiylə çağlayır. Son illərdə mətbuatda bir neçə silsilə şeirlərini oxumuşam.  Bu şeirləri oxuya-oxuya düşünürəm ki, Fikrət elə cavanlığında da az sözlə, bəzən də gizli bir yumorla böyük mətləbləri ifadə etməyi sevərdi:

Sevgi ən uzun nemət

Həm də ən ağır işdi.

Leyli-Məcnuna qalsa,

Kökümüz kəsilmişdi.

Fikrət Qoca  səmimi, gördüyü işi gözə soxmayan, təvəzökar, etibarlı və gözəl bir insandır.

Ustad qələm sahibi ömrü uzunu  janr məhdudiyyəti bilmədən çalışmışdır. Poeziyada olduğu kimi nəsrdə də qələmi itidir və həyatın ən dramatik məqamlarını işıqlandırır.  Hansı mövzuya əl atırsa orda bənzərsiz, yalnız özünə məxsus söz deməsi hələ gənclik illərindən təsdiqlənmişdir.

Ömrünün ən bəhrəli çağında xəstəlik Fikrəti sınağa çəkdi. Bu savaşda o, səsinin gurluğunu qurban versə də məğlub olmadı. Elə bil səsi içinə çəkildi, ordan kağızlara köçdü. Adamlarla canlı ünsiyyətdə nə qədər sakit danışdısa, əsərlərində səsi o qədər gurlaşdı. İndi meydanlarda, müxtəlif yığıncaqlarda səsimiz tutulana qədər danışdığımız günləri xatırlayıram. O danışıqlarımızın çoxu uçub gedib amma Fikrətin səsi içinə çəkildi ki, daha uzun ömürlü olsun, daha uzaq gələcəyə gedib çatsın.

Fikrət Qocanı fərqləndirən bir cəhət də onun hadisələrə müdrik münasibətidir. Tərifi də, tənqidi də sakit, özünəxas bir fəlsəfi yozumla, yumorla, təbəssümlə qəbul edir.

Ustad şair artıq adına yaraşan yaşa qədəm qoyur. Lakin sözü elə cavan Fikrətin ruhu və həvəsi ilə doludur.

Əziz dostumuzu yubileyi münasibəti ilə ürəkdən təbrik edir və onun Qocalığının uzun ömürlü olmasını arzu edirəm.

Xalq şairi

Sabir Rüstəmxanlı

“Azərbaycan Türkiyə arasındakı münasibətləri aşağıdakı kimi səciyyələmndirmək olar. Bu gün yer üzündə ikinci bir dövlət yoxdur ki, ikitərəfli əlaqələrində bir-birinə bu qədər yaxın olsun və əməkdaşlıq belə səmimiyyət, qardaşlıq münasibətləri üzərində qurulsun. Dünyada ölkələrə arasında siyasi və digər maraqlara əsaslanan yaxınlıq münasibəti olan ölkələr var, amma onların heç birini Azərbaycanla Türkiyə arasındakı münasibət kimi dəyərləndirmək qeyri mümkündür və bunun müqayisəsi belə yersizdir”.

Bunu “Ölkə.Az”a açıqlamasında Milli Məclisın Sədr müavini Fəzail İbrahimli deyib.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, bu gün Ermənistanla Rusiya arasında sıx münasibətlər olsa da, bu müəyyən maraqlar  və mənafelər üzərində qurulan əlaqələrdir:

“Bu əlaqələri heç zaman Rusiyanın Ermənistana olan sevgisi və ya səmimiyyəti kimi dəyərləndirilməsindən belə söhbət gedə bilməz. Burada ancaq rus mənafeyindən söhbət gedə bilər. Amma Azərbayanla Türkiyə arasındakı münasibətlərdə milli ruhun birləşməsi var. Bunu artıq tarix sübut edib. Götürək elə ermənilərin sonuncu Tovuz təxribatı zamanı elə ilk səsini qaldıran məhz Türkiyə oldu. Türkiyə bununla daha çox Ermənistanın arxasında olan qüvvələrə mesajlar ünvanladı ki, özünüzü yığışdırın. Bir az da əvvələ gedək. 10-15 il bundan öncə İran təyyarələri cənub bölgəsində Azərbaycanın hava məkanını pozanda Türkiyə hərbi təyyarələri Bakı səmalarında uçuş edərək mesaj verdi ki, yetər!  Ümumiyyətlə Türkiyə Azərbaycanın qardaşlıq  münasibətləri tarixin bütün mərhələlərində özünü sübut edib”- F.İbrahimli qeyd edib.

Milli Məclis Sədrinin müavini əlavə edib ki, iki ölkə arasında əlaqələrin bünövrəsi hələ 1918-ci ildə, Azərbaycan Cümhuriyyəti yaranarkən qoyulub. “Əgər o zaman Qafqaz İslam Türk  Ordusu olmasaydı nə Azərbaycan müstəqilliyini elan edə biləcəkdi, nə  AXC Bakının ölkənin paytaxtı elan edə biləcəkdi, nə də Bakı bu günkü kimi Azərbaycanın tərkibində qalacaqdı. Çünki o dövrdə Bakı erməni daşnaklar və bolşeviklərin əlində idi.  1918-ci ilin sentyabrın  15-də Qafqaz İslam Türk  Ordusu Bakıya girərək, şəhəri erməni daşnak və bolşeviklərdən təmizləməsindən sonra  akı Azərbaycanın paytaxtı elan edildi və  bundan sonra milli hökumət Bakıya  köçdü. Əgər Qafqaz İslam Ordusu Azərbaycanı erməni daşnak və bolşeviklərdən  təmizləməsəydi Azərbaycan müstəqilliyini qoruya bilməyəcəkdi və  Bakı da  Dərbəndin taleyini yaşayacaqdı. Azərbaycan bir hissəsi Ermənistana, bir hissəsi Bakı daxil olmaqla Rusiyaya, Cənub hissəsi İrana birləşdiriləckdi. Bir tərəfdən də Gürcüstanın da Azərbaycan qəbr bölgəsindəki ərazilərində gözü var idi.
İlk dəfə hərbi əməkdaşlıq müqaviləsinin əsası o zaman qoyuldu. Belə bir sənəd 1918-ci ilin iyulun 4-də  imzalandı. Amma AXC-nin süqutundan sonra Azərbaycan 70 il  kommunist rejimində, sərhədlərin ayrı olmasına baxmayaraq ruhlar qovuşmuşdu. Düşüncəmiz ayrı deyildi. Haşiyə çıxaraq ikitərəfli münasibətlərə aydınlıq gətirmək üçün konkret bir misal çəkim. Zeynəb Xanlarova SSRİ dövründə Türkiyədə  konsert verdi. O konsert parlçalanmış ruhları birləşdirdi. Ona görə də deyirəm ki,  ruhlar, düşüncələr  qarşısında sərhədlər sipər ola bilməz.  Sərhədlər yalnız  torpaqlar üzərində mövcuddur.

Digər bir məqam Azərbyacan yenidən müstəqilliyni bərpa etdikdən sonra ilk dadımıza yetişən, müsətqilliyimizi tanıyıb, möhkəmlənməsində Türkiyənin müstəsna rolu  oldu.

Son olaraq məlum  Tovuz hadisələrindən sonra da  Azərbaycanın yanında olan Türkiyə oldu. Bunu bütün dünya şahidi oldu. Dünyaya mesaj verildi ki, iki qardaş ölkənin münasibətləri sarsılmazdır və dar gündə bir-birinə sonadək dəstək olacaq. Ondan sonra iki qardaş ölkənin hərbi təlimləri keçirilməyə başldı. Bunu birmənalı şəkildə dünya görür.  İkitərəfli qardaşlıq, müttəfiqlik və dostluq münasibətləri bunun bariz nümunəsidir.

Çünki bu gün Qafqazda maraqlarını təmin etmək istəyən, enerji ehtiyatlarında gözü olan böyük dövlətlər və güclər  ermənilərdən istifadə edib, Azərbaycanı çökdürmək istəyirlər, hər  vasitə ilə inkişafına, güclənməsinə mane olmağa çalışırlar. Müxtəlif təzyiq metodlarından istifadə edirlər. Lakin zaman o zaman deyil. Nəyisə zorla qəbul elətdirəsən. Azərbaycan müstəqil siyasət yürüdür və söz sahibidir. Ona hücum edənlərin hər birinin cavabını verməyə qadirdidir. Dövlət başçısının bir müddət öncə Ermənistana əgər bacarırsınızsa, gəlin  təkbə-tək vuruşaq mesajı təsadüfü deyildi və  dövlət başçısı bununla çox mətləbləri anlatdı. Yəni filankəsin arxasında gizlənib, özünü dövlət kimi aparma. Sənin başın filankəsin qoltuğunda, ayaqların isə filankəsin əlindədir”.
Azərbaycan Prezidentinin Rusiya Prezidenti Putinlə son telefon danışığına toxunan F. İbrahimli bildirib ki,  Azərbaycan tərəfinin rəsmi formada Rusiyanın  Ermənistana silah ötürməsi məsələsini gündəmə gətirməsi təsadüfi deyildi: “Bu da  bir mesaj idi ki, hər şeyi görürük və bilirik. Bu bir mesaj idi ki, dildə bir söz deyib, əməldə başqa  iş görmə”.
Bununla belə F. İbrahimli onu da qeyd edib ki, bu gün dünyanın bir çox güclərinin Ermənistana verdiyi dəstək nəticəsində özünü qudurğan ölkə kimi aparır: “İşğalçılıq siyasətini yürüdən, digər ölkə ərazilərini işğal edən Ermənistan olsa da,  nə beynəlxalq təşkilatlar, nə də dövlətlər Ermənistanı işğlaçı dövlət kimi tanımır, ona qarşı sanksiya tətbiq etmir. Beynəlxalq  təşkilatların, başda BMT TŞ olmaqla  Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı qəbul etdiyi sənədlər 30 ilə yaxındır ki, havadan asılı vəziyyətdə qalıb, icra olunmur.Ona görə də  cəzasızlıq mühitində yaşayan Ermənistan  işğalçılıq hərəkətini davam etdirir. Amma bir deyim var, deyərlər ki, haqq nazilər, amma üzülməz.  Sirkə tünd olanda qabını yandırar. Ermənistanın bütün bu qudurğan hərəkətlərinə baxmayaraq  rəzil bir duruma düşüb. Başını biri qoltuğuna qoyub sıxır, ayağından, və başqa əzalarından da başqa güclər tutub dartır. Qalıb cərcənəg.  Bilmir neynəsin. Belə bir vəziyyətdə Azərbaycan öz işini görür. Dövlət həm iqtisadi, həm də hərbi cəhətdən güclənir. Sadəcə müəyyən qüvvələr var ki,  hakimiyyət ehtirasları ilə alışıb yandığından, ara qarışdırmağa  çalışırlar.  O  qüvvələr artıq başa  düşməlidir ki,  Azərbyacan onların düşündüyü Azərbaycan deyil. Azərbaycan hakimiyyəti və dövləti güclüdür.  Ölkədə siyasi sabitlik hökm sürür”.
Azərbaycanla Türkiyə arasında bundan sonrakı hərbi-siyasi əməkdaşlığın perspektivlərinə gəldikdə Milli Məclisin Sədr müavini bildirib ki,  iki qardaş ölkə arasındakı münasibətlərin qurulmasını hər hansı sənədin imzlanmasına  bağlamaq düz olmaz: “Sənəd imzalana bilər, ancaq onu həyata keçirmək olmaz. Məgər belə sənədlər azdır. BMT TŞ Qarabağla bağlı 4 sənəd imzalayıb, icra olunmur. Əsas o deyil hansısa sənəd imzalanacaq, əsas məsələ münasibətlərin səmimiliyi, dövlətlərin bir-birinə qarşılıqlı etimad və inamıdır.
Hansısa müqavilənin imzalanmasından asılı olmayaraq biz yaxşı bilirik ki, Azərbaycanda baş verəcək istənilən prosesdə Türkiyə kənarda qalmayacaq.  Azərbaycan və Türkiyə beynəlxalq hüquq normalarına uyğun hansı addımları məqbul hesab ediləcəksə, o addımları da atacaqlar”.

Mürtəza
Ölkə.Az

Əlövsət Əliyev: “Qardaş ölkənin ikitərəfli yaxınlaşmaya xidmət edən müraciətinə beləmi baxılmalıdır?

“Türkiyənin Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu, azərbaycanlı həmkarı ilə görüşdə belə deyib: “Vizaları ləğv etdik. Amma bu, kifayət deyil. Türkiyə və Azərbaycan vətəndaşları qarşılıqlı ziyarətlərdə pasporta ehtiyac duymamalıdırlar.Biz bunu Gürcüstanla gerçəkləşdirdik, Ukrayna ilə də həyata keçirdik. Azərbaycanla şəxsiyyət vəsiqəsi vasitəsilə səyahət etmə üçün təkliflərimizi vermişik”. Nazir Ceyhun Bayramovun bu məsələyə münasibətini isə tapa bilmədik”.

Bunu özünün “facebook” səhifəsində VHP Ali  Məclisinin üzvü, hüquqşünas Əlövsət Əliyev yazıb.

Əlövsət Əliyev vurğulayıb ki, əslində Azərbaycanın şəxsiyyət vəsiqələri ilə xaricə getmək mümkündür. Hüquqşünas qeyd edib ki, “Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi haqqında” Qanunun tətbiqi barədə Əsasnamənin 1.3. bəndinə görə xarici dövlətlərlə müvafiq beynəlxalq müqavilə bağlanmış olduğu halda, şəxsiyyət vəsiqəsindən həmin dövlətlərdə də vətəndaşın ölkədən getmək və ölkəyə gəlmək hüququnun həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan sənəd kimi istifadə oluna bilər:

“Azərbaycan vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (İCAO) standartlarına uyğun hazırlanıb, elektron daşıyıcıya (çip) malikdir. Həmin çipdə vətəndaşın əsas anket məlumatlarından əlavə valideynlərinin, həyat yoldaşının, uşaqlarının soyadı, adı və elektron imzası da yerləşdirilir. Bu, həm də o deməkdir ki, şəxsiyyət vəsiqələrindəki məlumatlar maşınla oxunur və beynəlxalq müqavilə bağlanmış olduğu halda, şəxsiyyət vəsiqəsindən ölkədən getmək və ölkəyə gəlmək hüququnun həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan sənəd kimi istifadə oluna bilər”.

Ə.Əliyev onu da bildirib ki, Azərbaycanın şəxsiyyət vəsiqəsi blanklarının bir ədədi Ukrayna vətəndaşları ücün hazırlanan şəxsiyyət vəsiqəsi blankından iki dəfə, Gürcüstan vətəndaşları üçün hazırlanan şəxsiyyət vəsiqəsi blankından isə 3 dəfə baha qiymətə hazırlanıb:

“Belə olan halda bizim vətəndaşların Türkiyəyə şəxsiyyət vəsiqəsi ilə getmək hüquqları niyə təmin olunmur? Belə baha qiymətə həmin vəsiqələrin hazırlanmasına nə ehtiyac var idi? Qardaş ölkənin ikitərəfli yaxınlaşmaya xidmət edən müraciətinə beləmi baxılmalıdır? Nazirin ilk səfərini alqışlayan mətbuat belə ciddi məsələləri nə üçün arxa plana keçirir? Türkiyə tərəfinin təklifinə bu vaxta kimi cavab verilməməsi də yəqin Elmar Məmmədyarovun ayağına yazılacaq”.