Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan toplantıların birində milli mənsubiyyəti ilə bağlı iddialara cavab verib. Musavat.com-un Türkiyənin haberlər.com saytına istinadən verdiyi məlumata görə, Ərdoğan milli mənsubiyyəti ilə bağlı aşağıdakıları bildirib:“Bir gün atamdan soruşdum ki, ata, biz türkük, yoxsa laz? Rizəliyik axı, bəziləri türk deyir, bəziləri laz deyir. Atam cavab verdi ki, oğlum, babam din adamı idi. Bunu ondan soruşmuşam. Babam mənə dedi ki, axirətdə Allah bizdən dinimizi, peyğəmbərimizi, imanımızı soruşacaq. Qövmün (milliyyətin) kimdir, deyə soruşmayacaq. Səndən bunu soruşduqları zaman əlhəmdülillah, müsəlmanam deyib, keç”.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədri Sabir Rüstəmxanlı isə musavat.com-a bildirib ki, mənsub olduğum xalq, indiyə qədər ən azı beş dindən keçib: “Türklərin bir hissəsi vaxtı ilə yəhudi olublar. Bundan başqa digər bir hissəsi bütpərəst, atəşpərəstlikdən, xristianlıqdan keçib, indi İslamda dayanıblar. Yəni əgər din milli kimlikdən daha vacib olsaydı, o zaman dinlər deyil, milli kimliklər dəyişilərdi. İslamdan öncəki dinlər unuduldu, ancaq milli kimlik yerində qaldı. Düşüncəmə görə, milli kimlik olmayan yerdə millət unudulub, gedir. İslam qardaşlığı var. Ancaq bunun içərisində fars, ərəb öz milli kimliyini qoruyub saxlayıb. Biz də öz milli kimliyimizi qorumalıyıq. İslam nə ərəbin, nə də farsın milli kimliyinə toxunmayıb, ancaq təəssüf ki, yalnız türklərin arasında milli kimliyin unudulması siyasəti aparılır. Onlar ərəb, fars dedikləri zaman biz demişik ki, müsəlmanıq. Müsəlman bir din adıdır. Bu, millət adı deyil və milli kimliyi də müəyyənləşdirmir. Ona görə də milli kimlik məsələsi ilə din məsələsini qarışdırmaq olmaz. Milli kimlik min illəri aşıb gələn gendir. Ancaq din sadəcə bir etiqad və vicdan məsələsidir. Dini dəyişmək mümkündür, ancaq bu, milli kimliyin dəyişilməsinə səbəb ola bilməz. Osmanlı dövründə millət anlayışı daha çox din ocaqlarına bağlılığı əhatə edirdi. Məsələn, erməni kilsəsinə bağlı olan erməni milləti sayılırdı. Müsəlman məscidinə bağlı olanlar isə müsəlman milləti kimi adlandırılırdı. Müsəlman sözü də oradan gəlib. Halbuki müsəlman milləti deyə bir millət yoxdur. İslam dininə bağlı olan çoxlu xalqlar var, onlardan biri də türklərdir. Bu baxımdan iki məsələni qarşı-qarşıya qoymağı doğru saymıram”.
Çağdaş ədəbiyyatımızın görkəmli yaradıcılarından biri, gənclik dostum Seyran Səxavət Novruz bayramından üç gün sonra ömrünün 71-ci ilinə qədəm qoydu. Bu, bir az da zarafat kimi, inanılmaz görünür mənə. Biz bir-birimizlə rastalaşanda elə 50 il öncənin ovqatı ilə əhvallaşır, o vaxtın zarafatlarını davam etdiririk. Ancaq qaçmaq da olmaz, yeddinci onilliklə vidalaşırıq; Seyran, ardınca mən, sonra yenə o illərdən başlanan dostluq, qardaşlıq duyğusu ilə bağlı olduğumuz Ramiz Rövşən… və bizim nəsildən başqaları…
Ancaq bu uzun və dünya tarixinin bir sıra son dərəcə önəmli hadisələrilə dolu olan yolu keçəndən sonra, ömrün zirvəsindən baxanda nə yolun uzaqlığı görünür, nə apardığımız mübarizələrdəki sarsıntılarımız, nə çəkilən əziyyətlər… Acı xatirələr də şirinləşir; gördüyümüz işlərlə və hələ ki, sağlam olmağımızla, gücümüzün tükənmədiyi ilə təskinlik tapırıq.
Seyran Səxavət də aralarında olmaqla, ən yaxın dostlarım haqqında 30 il əvvəl yazmışdım: “Dostların ata yurduna, doğulub boy atdıqları guşələrə uzanan yollar mənim gözümdə dünyanın ən gözəl yollarıdır. Yaşadığım günlərin ən şirinini axtarası olsam, həmin yollarda, Azərbaycan səmasına təkəmseyrək səpələnmiş doğma işıqlara doğru aparan xatirələrdə tapa bilərəm. Xəyalımızda bəzən bütöv bir mahal, bir rayon bir çırağın işığına sığınıb yaşayır. Yazdıqları əsərlərdə müəlliflərin özləri ilə yanaşı, onların ocaqlarının da obrazı var və mən bu sətirləri yazanda həmin obrazlar tək-tək gözümün önündə canlanır… Fizulidə Seyran Səxavətin, Əmircanda Ramiz Rövşənin… (Bu siyahı uzundur) nə vaxtsa kandarından keçib, çörəyini kəsdiyim ata ocaqları hərəsi bir dünyadır və yurdun okean genişliyində öz bayraqları altında asta-asta ləngərlənən gəmilər kimi hər birinin öz adı, öz yolu, öz qayğısı var; … başımızın üstündə o evlərin xeyir-duası gəzir”.
Hələ torpaqlarımız işğal olunmamışdı, yollarımız bağlanmamışdı. İndi o yazıda adlarını çəkdiyim dostlarımızdan, Sabir Əhmədli başda olmaqla, bir çoxunun yurdu düşmən əlindədir, ocaqları dağıdılıb.
Seyran Səxavətin düz 40 il öncə ilk dəfə qonaq olduğum ata ocağı da düşmən tərəfindən yandırılıb. Küçələrində şuxluqla addımladığımız, adamlarının üzündən rahatlıq yağan gözəl bir şəhərimiz xarabalığa çevrilib, həyat sevgisi ilə dolu yumoru, zarafatı, çalıb-oxumağı sevən bütöv bir el öz yurdundan aralı düşüb. Dost məclislərimiz, zarafatlarımız acı xatirəyə, nəğmələrimiz ağıya dönüb.
Füzuli bölgəsinə məhz Seyranın, onun ata-anasının, qardaşlarının gözüylə baxmışdım; Qarabağın bu gözəl güşəsi onların vurduğu boyalarla, onların qatdığı dad-tamla köçmüşdü ürəyimə. Güney Azərbaycan haqqında “Azərbaycan irticası” adlı kiçik poemamı, başqa bir gənclik dostum Çingiz Əlioğlunun Seyrangillə qonşu olan evlərinin qərib görkəmindən doğan “Dost əlinin yadigarı” şeirini də orda yazmışdım. Ancaq ən əsası Seyranı orda daha yaxından tanıyıb, duymağım olmuşdu. Xarakterindəki cömərdliyin, eyni zamanda ərköyünlüyün, səmimiyyətin köklərini orda görmüşdüm.
İnsanları sevmək, onların qayğısına qalmaq, dostluq xüsusi bir istedaddır və onun Füzulidə öz çevrəsi ilə münasibəti bu istedadının göstəricisi idi.
Seyran Səxavət 25 ildir Qarabağsızlıq ağrısının içindədir. Amma qələmi bircə gün də bu ağrıya təslim olmadı. Bir dəfə axtara-axtara gedib onu Mərdəkanda, vaxtilə məşhur olmuş, ancaq indi əvvəlki abadlığı itmiş bağlardan birinin balaca otağında, yazı masasının arxasında tapmışdım. “İş yox, ev-eşik yox, bağ yox, gedəsi yer yox… Bura sığınmaqdan başqa çarəm qalmayıb. Sağ olsunlar, 20-25 günlüyə bir otaq verdilər ki, əlimdəki yazını tamamlaya bilim”.
Mənə elə gəlmişdi ki, bu sıxıntılar içində olan dostum təkcə yazı yazmaq həvəsi ilə sığınmamışdı ora, Qarabağı hər yönü ilə, bütünlüklə sığışdırmağa çalışdığı yeni əsərini yazmaqla yanaşı, həm də dərddən qaçmışdı; o balaca otaqda uşaqlıq dünyasının bu gün üçün yoxluğunu, əlçatmazlığını, ata-anasının məzarlarını ziyarət edə bilməmək faciəsini yüngülləşdirməyə, ürəyini ovutmağa çalışırdı. Adamlardan gizlənmirdi təkcə, həm də özündən, öz xatirələrindən, itirdiyi doğma insanların sual dolu baxışlarından, ədəbiyyat üçün bu qədər zəhmət çəkə-çəkə hələ də ögey münasibət görməsindən, qayğılarından gizlənmək istəyirdi. Ancaq bu, mümkün olan bir iş deyil, o, ruhən bircə gün də Qarabağdan, onun tarixindən, mədəniyyətindən, xatirələrindən, sevgisindən, söz-söhbətndən ayrı olmadı, ayrı ola bilməz.
Seyran Səxavət o adamlardandır ki, onlara baxanda Qarabağ həyatının canlı şəkildə, bütün gurluğu, yaradıcılıq eşqi və ümidləriylə davam etdiyinə inanırsan; Fizulidən uzaqlıq yaddan çıxır, bu işğalın, savaşın tariximiz üçün keçici bir şey olduğuna əminliklə gələcək yollarımız, alacağımız dərslər barədə düşünürsən. Çünki bu dərslərin bir hissəsi də elə Seyranın əsərlərindədir.
O, təbiətən istiqanlı, dil tapmağı, körpü salamağı, özünü təqdim etməyi və ya tanıtmağı bacaran adamdır. Bütün bunlar onun aldığı tərbiyədən, ailə ənənələrindən, keçdiyi həyat yolundan gəlir. O, Qarabağ mayası ilə yoğrulmuş, yumoru, şuxluğu yerində olan əsərləri ilə işğala, zamanın və dünyanın ədalətsizliklərinə, onu ata ocağından uzaq salan düşmənin alçaqlığına meydan oxuyur, “siz məni və mənim millətimi sındıra bilməzsiniz” deyir, Qarabağ ruhunun ucalığını, Qarabağ insanının iti zəkasını və hazırcavablığını göstərməklə öz vətəndaşlıq missiyasını yerinə yetirir, söz cəbhəsindəki savaşını davam etdirir.
Seyran Səxavət ədəbi həyatına şeirlə başlamışdı. Universitet illərində məclislərdə, dərnəklərdə oxuduğu şeirlərinin orijinallığı, səmimiyyəti, obrazlılığı ona gənc nəsil arasında xüsusi bir yer qazandırmışdı və şair taleyinin uğurlu olacağından xəbər verirdi. Sonralar mətbuatda nəsr əsərlərini görəndə də mən onun poeziyadan tam qopduğuna inanmadım. Çünki o şeirləri yazan adam şeirlə həmişəlik vidalaşa bilməzdi.
Bütün bunlar yolun başlanğıcında olmuşdu. Tələbəlik illəri, şeir dərnəkləri, bir həyətdə kirayənişin qalmağımız, sonra “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzetində birgə çalışmağımız, ümumi dərdlər, qayğılar ədəbi taleyimidə də silinməz izlər buraxdı. Sonra İrana işləməyə getdi. Bakıya fərqi bir həyat məktəbi keçəndən sonra, yeni güclə, yeni həvəslə və təbii ki, yeni əsərlər və yaradıcılıq planları ilə gəldi. Bir müddət soyadına yaraşan şəkildə yaşadı, ancaq məncə, onun səxavəti həmişə əliaçıqlıqdan daha çox mənəvi bir anlam daşıyıb, sözündəki, ruhundakı genişlıyi, zənginliyi əks etdirib…
Seyranın “Nekroloq”, “Daş evlər”, “ Qaçaqaç”, “ Bəhanə”, “ Yəhudi əlifbası” və başqa romanları, hekayələri, ölkə teatırlarında oynanılmış pyesləri, çox sayda publisistik yazıları ona çağdaş ədəbiyyatımızda bənzərsiz yer qazandırıb, onu Azərbaycan nəsrinin ən parlaq simalarından biri kimi şöhrətləndirib. Əsərləri bir çox dünya dillərinə tərcümə edilib.
İlk şeirlərini bir-birlərinə utana-utana oxuyan dostlarımın bu gün ədəbiyyatmızda inkaredilməz ədəbi şəxsiyyətlərə, milli mədəniyyətimizin canlı abidələrinə çevrilmələri illərimizin havayı keçmədiyini göstərir, yetmiş rəqəminin zəhmini unutdurur və bir daha inanırsan ki, əsil istedad üçün yaş sıxıntısı yoxdur.
Mənə görə, Seyran nəsr əsərlərində, hətta publisistikasında da şair olaraq qalır. Hər nə qədər janr qarışıqlığını ədəbiyyat üçün qüsur saymaq meyilləri olsa da, böyük qələm sahiblərinin heç vaxt belə bir ayırıb seçmək, keçilməz sədd çəkmək qayğısı olmayıb. Həyatın nağılı, xatirəsi, faciəsi ilə laylası, nəğməsi, romantikası, qanadlı ovqatı iç-içə yaşadığı, ruh və bədən ayrılmaz olduğu kimi, böyük nəsr əsərləri də saysız poetik naxışlarla süslənir.
Seyranın nəsri hadisə, təhkiyə nəsri yox, dialoq nəsridir. Mövzu orijinallığından daha çox, dil gözəlliyinin qayğısına qalır. Onu tikdiyi binanın böyük-kiçikliyindən, memarlıq şəklindən daha çox (hərçənd ki, əsərlərinin çoxu bu cəhətdən də mükəmməldir), bu binaları hansı kərpiclə, hansı materialdan tikəcəyi maraqlandırır. Oxucunu hadisədən çox koloritli, canlı, xalq həyatının bütün gözəlliklərini içinə sinirmiş dadlı-düzlü dil çəkib aparır. Bu baxımdan onun roman və hekayələri arasında da fərq qoymaq çətindir. Məsələn, “Rəmiş” adlı çox da böyük olmayan hekayəsini hansı ovqatda yazıbsa, tanınmış muğam ustası, xanəndə Suleyman Abdullayev haqqındakı “Bəhanə” sənədli romanını da o ovqatla və o dildə qələmə alıb. Bəlkə də oxuyub desək, daha doğru olar. Çünkü bu əsərlər dilin musiqisi, muğamı-rəngi, təsnifi, zənguləsi, impravizəsidir. Biri hekayə, biri roman olsa da, ikisini də eyni zövqlə oxuyur və heç birindən doymursan. Tardan və gitaradan doymadığın kimi!
Seyranın nəsr əsərlərində dil amilinin nə dərəcədə mühüm olduğunu göstərmək baxımından “Rəmiş” hekayəsini nümunə gətirmək olar. Virtouz gitara ifaçısı müəllifə zəng vurub Yasamala bir həyətə yeyib-içməyə dəvət edir. Müəllif də iki gənc dostuyla gedir və görüşürlər. Vəssalam. Nə mürkkəb sujet var, nə dramatik ziddiyətlər. Amma burda mükəmməl xarakterlər var. Sənətin gücü də, işğal olunmuş Qarabağın ağrısı, dərdi də, bu dərdin insanları sındıra bilməyəcəyinə inam da. Yenə ilk növbədə bütün yük dialoqların və Qarabağ ağzının dadı-duzundan yoğrulmuş bədii dilin üzərindədir və hekayədə Rəmişin musiqisilə Seyran dili eyni səviyyədə səslənir.
Etiraf eləməliyik ki, Azərbaycan bədii və ədəbi dili yurdumzun bütün bölgələrinin danışıq dilindəki potensialı eyni dərəcədə cəmləşdirməyib. Tarixi şərait üzündən ədəbi dilimiz daha çox Şirvan və Gəncəbasar dialektləri əsasında formalaşıb. Bəzi böyük qələm sahiblərinin sayəsində Qarabağ və Naxçıvan dialektləri də bu prosesdən kənarda qalmayıb. Lakin bütünlükdə həm Qarabağ ağzını, həm Borçalı, Dərbənd, Güney Azərbaycan, Doğu Anadolu, Kərkük dialektlərinin ədəbi və bədii dilimizə qazandıra biləcəyi bir çox rənglər və çalarlar var ki, ədəbi dilimizə gəlməlidir və bu prosesdə başlıca rolu o bölgələrdən yetişmiş yeni qələm sahibləri oynayacaqlar. Bu baxımdan yanaşanda, Seyran Səxavətin əsərləri də, Qarabağdan olan başqa bir böyük dostmuz Sabir Əhmədlinin əsərləri kimi, bədii dilimizə yeni çalarlar qatması ilə də dəyərlidir.
Müstəqil Azərbaycanın ədəbi siyasəti müstəqillik dövrünün yeni şüurunun və ideologiyasının daşıyıcısı olan güclü qələm sahiblərinin əsərləri nəzərə alınmadan formalaşa bilməz. Bu baxımdan adlarını çəkdiyim və çəkmədiyim yaşıdlarımın, ədəbiyyat tariximizin silinməz fəsillərinə çevrilmiş qələm sahiblərinin hər biri daha artıq qayğıya və diqqətə layiqdir. Məncə, əlaqədər təşkilatlar bunu nəzərə almalıdır.
Seyran Səxavətin, Ramiz Rövşənin builki yubileylərində ata-baba ocaqlarına gedə bilməmələrinin acısını yalnız qələbəni sürətləndirməklə unutmaq olar. Keçdiyimiz yolların xatirələrini Qarabağ dağlarının qulağına pıçıldaya bilsək, xoşbəxt olardıq! Dağlar qədirbiləndir…
13 aprel 2016-cı il tarixdə Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasınında (VHP) “Qarabağda son olaylar və vəzifələrimiz” mövzusunda konfrans keçirilib. Müxtəlif siyasi partiyaların, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının, Türkiyədən, Kərkükdən, Tatarıstandan, Güney Azərbaycandan olan qonaqların, alimlərin, ziyalıların qatıldığı tədbir Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçmiş şəhidlərimizin ruhunun birdəqiqəlik sükutla yad edilməsiylə başlayıb.
“Azərbaycan türkləri yenə də informasiya müharibəsində ermənilərə uduzur”
Konfransı VHP sədri Sabir Rüstəmxanlı açaraq, son günlərdə 3-4 gün ərzində Qarabağda baş vermiş müharibə bir az partiyalararası savaşı unutdurub: “Əslində, son vaxtlar keçirilən tədbirlər çox asanlıqla milləti də, siyasi partiyaları da, siyasi qüvvələri də bir araya yığmağın və əvvəlki illərin ənənələrinə uyğun olaraq, bir yerdə mübarizə aparmağın mümkünlüyünü göstərir. Çünki bölməli, bölünməli bir şeyimiz yoxdur, sadəcə, ümumi Vətənimiz var. Onu da bölüblər, parçalayıblar, hazırda bir hissəsi də işğal olunub və millət də bunun psixoloji-mənəvi ağırlığı altındadır. Bir ümidsizlik, bədbinlik, ədalətsizlik qarşısında çarəsizlik və bu çarəsizlik şəraitində bir-birindən küsülülük. Ancaq xırda uğur olan kimi bunların hamısının bir gündə aradan qaldıılmasının mümkünlüyü göründü. Son 25 ildə yaşananlara nəzər yetirsək, bizim üçün öyrənməli və ibrət götürməli bir çox məsələlər var. Hətta savaş bitdiyi, Azərbaycanın torpaqlarını işğal etdiyi təqdirdə, bir dövlətin yaşaması üçün hökmən onun siyasi qüvvələrinin, fikir və idarəçilik təcrübəsinə iddialı adamlarının bir araya gəlməsi vacibdir. Çünki dünyanın bir çox dövlətləri xarici işğal, müdaxilə olmadan da öz içlərindəki fikir ayrılığından, bir araya gəlməməkdən böyük faciələrə düçar olublar. Hazırda Suriya buna əyani sübutdur. Bu ölkənin daxilində ciddi uçurum yaranıb, əhalisinin əksəriyyəti yurd-yuvalarını tərk edib, nəticədə dövləti idarə etmək üçün həmrəyliyə nail olunması çox çətinləşib. Bu gün bizim aramıza da belə toxumlar səpilib. Ona görə də bu xalqın taleyində şərəfli imzaları olan bizlər müəyyən borclarımızı yerinə yetirməli, öz gənc nəsillərimizi böyütməli və onları da indiki çərçivələr sərhədinə salıb bir-birinə yad etməli deyilik. Onları gələcəkdə Vətənin taleyi üçün bir yerdə mübarizə aparmağı bacarmaları məqsədilə bir yerdə böyütməliyik. Əgər bu yadlığı aradan qaldırmasaq, onda heç bir hədəfimizə çata bilmərik”.
“Xalqın gücünə güvənərək müəyyən işlər görülsə, hökmən bunun uğuru və nəticəsi olacaq”
VHP sədri deyib ki, Azərbaycan türkləri yenə də informasiya müharibəsində ermənilərə uduzur: “Bu məsələdə dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların, fəaliyyət göstərən diaspor təşkilatlarının üzərinə böyük vəzifələr düşür. Biz irəli düşmədiyimizdən, hətta ermənilər bizim olan şeyləri də öz adlarına çıxırlar. Rusiya mətbuatının çox iyrənc bir təbliğat mexanizmi var, ermənilər orada at oynadırlar. Azərbaycanda da müxtəlif siyasi partiyalar arasında məsələyə yanaşmada müəyyən fərq var, ancaq millətin arasında belə fərq yoxdur. Bu da xalqın heç nəyini – ümidini, savaş eşqini, şəid olmaq bacarığını itirmədiyini göstərdi. Sadəcə, süni yolla küllənən bir ocaqdır, ancaq həmin külün altında millətin ürəyi yenə əvvəlki kimi alovludur. Əgər millətə doğru addım atmaqla, onunla bir olmaqla, onun gücünü hesablayaraq, onun gücünə güvənərək müəyyən işlər görülsə, hökmən bunun uğuru və nəticəsi olacaq”.
“Qarabağ məsələsi yenidən dünyanın gündəminə gəlib, aksent mərhələyə keçib”
Milli Strateji Düşüncə Mərkəzinin (MSDM) başqanı İsa Qəmbər vurğulayıb ki, son günlər çox mühüm hadisələr baş verib: “Bu hadisələrin təhlil edilməsi, qiymətləndirilməsi və bu məsələdə cəmiyyətimizin, xalqımızın mümkün qədər yekdil mövqe sərgiləməsi həddən artıq vacibdir. Məsələnin faktiki tərəfi nədən ibarətdir. Biz bunu Qarabağ savaşının 2 aprel mərhələsi adlandırırıq. Yəni Qarabağda qoşunların təmas xəttində 1994-cü ildən bu günə qədər belə bir savaş olmamışdı. Eyni zamanda, bir çox mütəxəssislərin qeyd etdiyinə görə, hətta Qarabağ savaşının ilk mərhələsində də müasir silahlarla bu cür intensiv toqquşmalar olmamışdı. Təbii ki, erməni tərəfi yenə də hər zamankı kimi təxribatlara əl atıb, qoşunların təmas xəttində atəşkəsi pozub. Azərbaycan tərəfi bu dəfə daha sarsıdıcı cavab verib, yəni cavab müdafiə ilə yekunlaşmayaraq, hücum əməliyyatına çevrilib. Qədim Çin hərbi strateqi Çun Tsı özünün “Hərb sənəti” əsərində yazır ki, müdafiə ilə məğlubiyyətdən yayına bilərsən, ancaq qələbə üçün hucum lazımdır. Yəni müdafiə ilə öz mövqelərini qoruya bilərsən, ancaq hücum olmadan qələbə mümkün deyil. Müəyyən hərbi uğurlar, irəliləyiş var. Düzdür, müvtəlif fikirlər var: bəziləri bunu həddən artıq böyük uğurlar, qələbələr, bəziləri də kiçik uğurlar, qələbələr kimi qiymətləndirirlər. Ancaq hər alda Avropanın, ABŞ-ın, Rusiyanın əksər ekspertləri Azərbaycan ordusunun müəyyən irəliləyiş əldə etdiyini deyirlər. Hətta bunu ermənilər də etiraf edirlər. Belə ki, hadisələrin qızğın günlərində erməni generallarından biri öz müsahibəsində qeyd elədi ki, Azərbaycan ordusu döyüş üsuluyla kəşfiyyat aparıb və öz məqsədlərinə nail olub. Nəticədə Qarabağda erməni qoşunlarının yerləşdiyi məntəqələri, atəş nöqtələrini və s. müəyyənləşdirib və genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara hazırlıq mərhələsidir. Bu əməliyyatın nəticəsində Qarabağ məsələsi yenidən dünyanın gündəminə gəlib, aksent mərhələyə keçib”.
“Artıq hər kəs Qarabağın və digər işğal olunmuş torpaqların azad ediləcəyinə inanmağa başlayıb”
“Məsələnin mənəvi-psixoloji tərəfinə gəldikdə, çox önəmli bir hadisə baş verdi. Artıq cəmiyyətdə belə bir əhval-ruhiyyə hökm sürməyə başlamışdı ki, “guya xalq Qarabağı unudub”, “guya xalq Qarabağa biganədir”, “guya xalq Vətən, torpaq məsələləsinə laqeyddir”. Ancaq biz heç vaxt bu fikirlərlə razılaşmamışıq. Bir günün içərisində hər kəs bu xalqın Qarabağı unutmadığını, unutmayacağını və heç kəsə unutmağa imkan verməyəcəyini gördü. Bir günün içərisində bütün xalq vahid bir orqanizmə çevrilib, cəbhə xəttindən gələn xəbərləri izləməyə, ən kiçik uğurlara sevinməyə, hər bir şəhidimizi baş tacı kimi qarşılamağa və birliyini, bütünlüyünü nümayiş etdirməyə başladı. Xalq özünə, torpaqlarının azad edilməsinin mümkünlüyünə inandı. Bəziləri pessimizmdən, bəziləri bədxahlıqdan deyirdilər ki, “əşi Qarabağ getdi”, “Qarabağı qaytarmaq mümkün deyil”, artıq həmin söhbətə son qoyulub. Artıq hər kəs Qarabağın və digər işğal olunmuş torpaqların azad ediləcəyinə və həmin ərazilər üzərində Azərbaycanın suverenliyinin bərpa ediləcəyinə birmənalı şəkildə yenidən inanmağa başlayıb. Şəhidlərimiz bizi birləşdirən ən böyük dəyərlərdən biri kimi yenə də həlledici faktora çevrildi. Şəhidlərimizin hər biri bizim üçün müqəddəsdir, hər biri diqqətimizdə olmalıdır və diqqətimizdədir. Bəziləri məsələyə belə yanaşırlar ki, bu qədər şəhid verilib, ancaq irəliləyiş də azdır. Bir neçə təpəyə, yüksəkliyə görə bu qədər şəhid vermək olardımı? Düzdür, şəhidlərimizə, gənc övladlarımıza görə narahatlığı başa düşürəm. Anca şəhidliklə torpağı eyni çəkidə ölçmək olmaz. Türkiyədən keçmiş SSRİ-yə mühacirət etmiş kommunist şair Nazim Hikmət deyib ki, “mənim 5 litr qanım var, onun hamısını Türkiyə torpağının 1 kvadratsantimetrinə tökməyə hazıram”. Şəhid qanı kvadratmetlə, yüksəkliklə ölçülmür, şəhid qanı hər şeydən yüksəkdir. Biz Qarabağ savaşının birinci mərhələsində on minlərlə şəhid vermişik və torpaqlarımızın önəmli bir hissəsi işğal altındadır. Onda kimlərsə şəhidlərimizn boş yerə həlak olduqlarını deməlidirlər, axı bu, düzgün yanaşma deyil. Ona görə də şəhid məsələsinə ayrıca müqəddəs bir məsələ kimi yanaşılmalıdır və bu məsələ dövlətin də, hakimiyyətin də, cəmiyyətin də, hər bir vətəndaşın da diqqətində olmalıdır. Əslində, bizim vəzifələrimizdən biri şəhid ailələrinə, yaralılara, ümumiyyətlə, Qarabağ veteranlarına, qazilərinə diqqət olmalıdır, onların imtiyazları, onlara mənəvi dəstək artırılmalıdır, onların hər birinin adının əbədiləşdirilməsi üçün işlər görülməlidir. Bu hadisə Azərbaycan xalqını təkcə Şimali Azərbaycan deyil, bütün dünya miqyasında bir araya gətirdi: “Avropanın, ABŞ-ın, ümumiyyətlə, dünyanın hər yerində Azərbaycan diaspor təşkilatları, azərbaycanlı mühacirlər aksiyalar keçirməyə, mövqe bildirməyə başladılar. Eyni zamanda, Suriya türkmənləri, İraq türkmənləri, Güney Azərbaycanda yaşayan on minlərlə soydaşımız, eləcə də Türkiyədə yaşayan qardaşlarımız öz mövqelərini ortaya qoydular, Azərbaycan naminə, Qarabağ naminə hər şeyə hazır olduqlarını bəyan etdilər. Bir neçə günlük hadisələrdə birlik, bütövlük ən böyük qazanclarımızdandır, bunlar nəzərə alınmalıdır”, – deyə İsa Qəmbər söyləyib.
“Erməni tərəfinə işğal etdikləri torpaqlarda əbədi qala bilməyəcəkləri mesajını ciddi şəkildə çatdırıldı”
MSDM başqanı son hadisələrlə erməni tərəfinə işğal etdikləri torpaqlarda əbədi qala bilməyəcəkləri mesajının ciddi şəkildə çatdırıldığını deyib: “Ermənilər guya Qarabağda heç bir ordunun keçə bilməyəcəyi müdafiə istehkamları yaratdıqları, “Qarabağ ordusu”nun güclü olduğu barədə miflər uydurmuşdular. Adətən, ermənilər özlərinin uydurduqları miflərə də inanırlar. Ancaq həmin miflər darmadağın oldu. Həm Dağlıq Qarabağın özündə, həm də ətrafındakı bölgələrdə hər kəs işğal olunmuş torpaqlarda oğrucasına sakit şəkildə yaşaya bilməyəcəyini başa düşdü. Eyni zamanda, bütün dünyaya Qarabağ məsələsinin dondurulmuş münaqişə kimi saxlamamağın zəruriliyi mesajı verildi. Bu münaqişə beynəlxalq hüquq normaları və prinsiplərinə uyğun olaraq, ədalətli şəkildə həll edilməlidir. Azərbaycanın haqlı mövqeyinə dəstək verənlərin sayının dünyada kifayət qədər çox olduğu ən azı sözdə göründü. Ermənistanın isə öz haqsız mövqeyində kifayət qədər gülünc vəziyyətə düşdüyü hiss olundu. Maraqlıdır ki, Ermənistanı yaradan, bu günə qədər qoruyub saxlayan, qonşu dövlətlərin canına salan Rusiya Ermənistanda bu saat hədəf halına gəlib. Ermənistanda Rusiya əleyhinə mitinqlər keçirilir, çağırışlar şüarlar səslənir. Biz demokratik düşərgə olaraq, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən siyasi partiyalar, təşkilatlar, araşdırma mərkəzləri mövqelərimizi ümumiləşdirməyə çalışmalıyıq. Əslində, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bütün siyasi partiyalar dəfələrlə bildiriblər ki, Vətən, torpaq, Qarabağ məsələsi bizim üçün ümummilli məsələdir və hər şeydən üstündür. Hətta 1997-ci ildə bizim təşəbbüsümüzlə bir toplantı keçirildi, orada aparıcı müxalifət partiyaları da, iqtidar və iqtidaryönümlü partıyalar da birgə bəyanat imzaladılar. Həmin bəyanatı imzalayanlar arasında Müsavat AXCP, VHP, ADP, AMİP, YAP, AVP və digər partiyalar da var. Həmin bəyanatda qeyd olunurdu ki, genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlar bərpa edilərsə, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən siyasi partiyalar bundan siyasi məqsədlər üçün istifadə etməyəcəklər. Əksinə belə bir vəziyyətdə siyasi fəaliyyətlərini dayandıracaqlar və bütün qüvvələrini Vətənin toparlanmasına, Vətənin müdafiə edilməsi üçün səfərbərliyin gücləndirilməsinə, Azərbaycanımızın qələbəsinə çalışacaqlar. Mən hesab edirəm ki, demokratik düşərgəyə aid olan partiyalar bu öhdəliyə hər zaman sadiq qalıblar. Hətta bəzən riskli addımlar atmışıq, nəticədə öz tərəfdarlarımızın tənqid hədəfinə çevrilmişik. Ancaq həmin bəyanata yalnız müxalifət deyil, hakimiyyət də imza atıb. Ona görə də YAP və digər iqtidaryönümlü partiyalar da hərbi əməliyyatlardan sui-istifadə etməməlidir. Bu gün “Facebook” statuslarına görə siyasətçilərin təqib olunması, onlara qarşı həbs çağırışlarının səslənməsi əxlaqsızlıqdır. Bu gün bir siyasətçinin evinin qarşısında aksiya keçirdiib, ona qarşı bu cür mənasız şüarlar səsləndirmək siyasi əxlaqsızlıqdır, gəncləri, tələbələri bu yola yönəltmək yolverilməzdir. Hər bir kəsin doğru və yanlış fikri ola bilər. Biz oturub müzakirələr apara, ortaq məxrəcə gəlməliyik. Cəmiyyətin bütövləşmək istiqamətə getdiyi, xalqın birliyinin ortaya çıxdığı bir mərhələdə bunu qoruyub saxlamalı, Vətənimizin, torpağımızın problemlərini həll etməyə çalışmalıyıq. Ona görə də birlik, bərabərlik məsələsinə xüsusi diqqət yetirilməlidir, cəmiyyətin əhval-ruhiyyəsini qoruyub saxlamaqla gücləndirmək lazımdır. Bunu da təkcə sözlə, şüarla deyil, əməllə, konkret qərarlarla etmək lazımdır. Burda əsas məsuliyyət hakimiyyətin üzərinə düşür və təbii ki, siyasi qüvvələr də bu istiqamətdə əllərindən gələni etməlidirlər”.
“Bütün dünyada yaşayan azərbaycanlılarla bağlı iş sistemləşdirilməlidir”
MSDM başqanı bildirib ki, bütün dünyada yaşayan azərbaycanlılarla bağlı iş sistemləşdirilməlidir, daha məqsədyönlü, düzgün aparılmalıdır: “Onların fəaliyyəti siyasi maraqların deyil, Azərbaycanın maraqlarına uyğun şəkildə qurulmalıdır. Güney Azərbaycandakı, Türkiyədəki qardaşlarımızla, Suriyada, İraqda və başqa ölkələrdə yaşayan soydaşlarımızla əlaqələr daha məqsədli və qarşılıqlı düzgün istiqamətdə təşkil olunmalıdır. Təbii ki, siyasi-diplomatik işin təşkili də vacibdir. Bu münaqişə danışıqlar yolu ilə həll oluna bilər. Mən bu baxımdan Qarabağ savaşının 2 aprel mərhələsini sülhə məcburetmə əməliyyatı kimi qiymətləndirməyin daha çox tərəfdarıyam. Yəni bu əməliyyat Ermənistan tərəfini daha realizə etməyə, yönəlib. Həmçinin, bu əməliyyat dünyanı Qarabağ məsələsinin həllinə daha ədalətli yanaşmaya yönəldə bilər və biz də buna çalışmalıyıq. Dünya miqyasında beynəlxalq təşkilatlarla böyük dövlətlərlə işi düzgün qurmaq lazımdır, Rusiya məsələsində ehtiyatlı olmaq lazımdır. Çünki Rusiyanın məqsədi bu konflikti həll etmək deyil. Rusiya hakimiyyətinə balans lazımdır. Azərbaycan hakimiyyəti deyir ki, biz balanslı xarici siyasət yeridirik. Rusiyanın baş naziri Dmitri Medvedev də bəyan etdi ki, biz Azərbaycana və Ermənistana silahı balanslı şəkildə satırıq. Yəni hərənin öz balansı, marağı var. Rusiya regiona təsir etmək, ölkələri, xalqları öz nəzarəti altında saxlamaq üçün digər postsovet məkanındakı münaqişələr kimi, bu konflikti da qoruyub saxlamaq istəyir. Rusiyanın məcburən hansısa bir sülh sazişindən çıxış etməsi də təhlükəlidir, onlar həmin variantda Azərbaycanda yenidən uzunmüddətli bir mina yerləşdirməyə çalışırlar. Necə ki, 1922-ci ildə sovet respublikalarının sərhədləri müəyyənləşdirilərkən Dağlıq Qarabağa heç bir ehtiyac olmadan muxtar vilayət statusu verildi və nəticədə uzunmüddətli bir mina yerləşdirildi, bu mina da 1980-ci illərin sonunda partladı. Halbuki həmin dövrdə Ermənistan əhalisinin yarısı azərbaycanlı idi. Gürcüstanda yüzminlərlə azərbaycanlı var idi, Dağıstanda kompakt şəkildə yüzminlərlə azərbaycanlı, türk yaşayırdı. Eləcə də başqa ərazilərdə. Niyə onlar üçün türk muxtariyyəti yaradılmamışdı. Stalin ömrü boyu Azərbaycana, türkə qarşı düşmənçilik edib, ermənilər isə az qala bu şəxsi Azərbaycanın dostu kimi təqdim edirlər. Dunyada bu təbliğatın da qarşısı alınmalıdır. Çünki bizim üçün təsirli olmasa da, beynəlxalq birlik təsirli olur. İndi də Rusiya hansısa bir şəkildə sülh sazişinin onun nəzarəti altında həyata keçirilməsinə nail olmağa çalışır. Ancaq həmin sülh sazişi nəticəsində Qarabağın adı bizim olsa da, bütövlükdə Azərbaycan da Rusiyanın təsiri altına keçə bilər. Buna qətiyyən yol vermək olmaz. Bu məsələdə hakimiyyəti də diqqətli olması barədə xəbərdar etməliyik, eyni zamanda bizlər də diqqətli olmalıyıq”.
“Atəşkəs sazişinin mütləq müddəti olmalıdır”
Azərbaycan Xalq Partiyasının (AXP) sədri Pənah Hüseyn vurğulayıb ki, son günlər yaşananlara görə Azərbaycan ordusuna və xalqına minnətdar olmaq lazımdır: “Bizim hər birimiz fərd və xalq olaraq, bu hadisədə göstərdiyi fəaliyyətə, qəhrəmanlığa, şücaətə görə hərbi qulluqçularımıza təşəkkür etməliyik. Əsgər nə edə bilər, Vətən uğrunda düşməni öldürə və şəhid ola bilər. Onlər öldürdülər və şəhid oldular. Bu baxımdan hərbi qulluqçularımıza eşq olsun! Bütün azərbaycanlılar, bütün cəmiyyət Azərbaycan ordusunu bu gün başının üzərinə qaldırmalıdır. Sıravidən tutmuş generalına qədər hamısı onların arxasında Azərbaycan xalqının dayandığını bilməlidir. Onların tökdüyü qan hədər deyil və bu qan Azərbaycan xalqının, dövlətinin tarixində ən şərəfli səhifələrdən biri kimi qalacaq. Ancaq Moskvada Azərbaycan və Ermənisan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəislərinin imzaladığı atəşkəs sazişinin mətni ictimaiyyətə açıqlanmalıdır. Çünki tərəflərin aprelin 2-dən əvvəlki mövqelərə geri qayıtması öhdəliyini götürməsi ilə bağlı şayiələr dolaşır. Ona görə də bu məsələyə aydınlıq gətirilməlidir. Çünki 1994-cü ildə Azərbaycanla Ermənistan arasında imzalanmış atəşkəs sazişində yol verilmiş xətaların altını indi də çəkirik. Həmin saziş bağlanarkan müddətin qoyulmaması yanlış addımdır. Ermənilər də bunu əsas götürərək, atəşkəs sazişinin müddətsiz bağlandığını bildirirlər, bunun da zəmanətçisi kimi Rusiyanın çıxış etməsi bu gün də bizim üçün çox ciddi problemlər yaratmaqda davam edir. Düzdür, ermənilərin məcburi xarakterli atəşkəs sazişindən danışması sənəddə hər hansı hüquqi öhdəliyin götürülmədiyinə əyani sübutdur. Biz maksimum dərəcəədə Azərbaycan siyasi və hərbi rəhbərliyinin hərəkətlərini təftiş etməmək xətti götürmüşük. Ancaq Azərbaycan xalqının əksəriyyətinin də ən çox narazı qaldığı atəşkəs məsələsidir. Düzdür, hakimiyyətlər hansısa sənədlərə imza ata, kursu, siyasəti müəyyənləşdirə, eləcə də diplomatik cəbhədə iş apara bilərlər. Ancaq atəşkəs sazişinin mütləq müddəti olmalıdır və dünya da bunun sonsuz olmadığını bilməlidir. Biz Vətən, dövlət naminə hər cür fədakarlığa hazırıq və bu sonrakı nəsillərə qoyub getməyə haqqımız yoxdur. İnşallah, möhkəm dayaqlar üzərində dayanaraq, millətimizin nümayiş etdirdiyi qeyrətinə dayanaraq, ordumuzun şücaətinə və fədakarlığına dayanaraq, Qarabağımızı, torpaqlarımızı ən qısa müddətdə işğal etməyə hazır olmalıyıq. Şuşa məscidindən azan səslənən günədək bütün çağırışlarımız, şüarlarımız qüvvədədir”.
“Azərbaycan xalqının öz Vətəni uğrunda ölümə hazır olmağa nümayiş etdirməsi çox böyük uğurdur”
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan xalqının öz Vətəni uğrunda ölümə hazır olmağa nümayiş etdirməsi çox böyük uğurdur: “Dünyanın müxtəlif ölkələrində, Güney Azərbaycanda yaşayan azərbaycanlılar, milliyətindən, dinindən asılı olmayaraq, bu torpaqlarda yaşayan hər kəs yüksək vətənpərvərlik nümayiş etdirib. Ona görə də Azərbaycan xalqına, onun bütün tərkib hissəsinə, xüsusilə Azərbaycan türklüyünə başucalığı gətirən bu məsələyə görə təbrik düşür. Azərbaycan müxalifətinin bu məsələdə sərgilədiyi mövqe də təqdirəlayiqdir. Belə ki, müxalif siyasi partiyalar hadisədən xəbər tutan kimi dərhal orduya dəstək nümayiş etdirdilər və ümumxalq dəstəyinin ifadə olunması üçün də xalqa çağırış elədilər. Ancaq son günlərdə AXCP sədrinə qarşı yürüdülən kampaniya ikrah doğurur və bu məsələ çox ziyanlıdır. Təbii ki, bu, Azərbaycanın yüksək səviyyəli siyasi rəhbərliyinin sifarişi də ola bilər. Ona görə də buna və bu cür hallara qarşı son qoyulmasını qətiyyətlə tələb edirik. Çünki söhbət AXCP və Əli Kərimliyə deyil, Azərbaycanın bütün müxalifətinə olan münasibətdən gedir. Diqqətinizə çatdırım ki, Türkiyənin bütün çevrələri son hadisələrdə Azərbaycanın yanında olduqlarını bəyan etdilər. Biz buna görə Türkiyə dövlətinə, hakimiyyətinə, müxalifətinə, xalqına təşəkkür edirik. Çünki məhz bu səbəbdən dünyanın əksər ölkələrində Türkiyə Cümhuriyyətinə və vətəndaşlarına ciddi təzyiqlər başlayıb. Əslində, son hadisələri də Türkiyəyə qarşı ümumi hücum kontekstinə salmağa və qardaş dövlətə qarşı istifadə etməyə çalışırlar”.
“Hər birinizi Qarabağ döyüşlərində savaşıb, şəhid olmağa çağırıram”
Azərbaycan Millətçi Demokrat (Bozqurd) Partiyasının (AMDP) sədri İsgəndər Həmidov döyüş vaxtı hadisələrin cərəyan etdiyi Tərtər rayonunda olduğunu söyləyib: “Həmin müddətdə böyük bir ruh yüksəkliyi əmələ gəlmişdi, minlərlə könüllü, keçmiş döyüşçü Tərtərə, Goranboya yığışmışdı və döyüşə can atırdılar. Ancaq ordudan hələ ehtiyacın olmadığını, özünün təchizatının olduğunu bildirdilər. Sonra Bakıda orduya ərzaq, paltar yığıldığını eşitdik. Ancaq şükürlər olsun ki, Azərbaycan ordusunun buna da ehtiyacı olmadı. Çünki Azərbaycan ordusu özünü təmin edirdi. Ancaq bu döyüşlər nəyi göstərdi: bir tərəfdən qəhrəman, rəşadətli Azərbaycan əsgəri, vətəndaşı, türk övladı, digər tərəfdən bir-iki şeyi istisna etməklə bacarıqsız, səriştəsiz Azərbaycan generaliteti. Zabit, gizir və ya əsgər bir addım geri çəkilmədi. Ancaq müasir döyüşdə kəşfiyyat döyüşü yoxdur. Müasir döyüşdə operator kompüterin qarşısında oturur, kosmosdan çəkilib göndərilən materiallar əsasında döyüşü aparır. Əfsuslar olsun ki, Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin generalitetində bu bacarıq da olmadı. Ən ağrılısı da Moskvada atəşkəs barədə yenidən razılığın əldə olunmasıdır. Çünki hər kəs bu müharibənin dayandırılmasının əleyhinədir. Ən azından qələbəyə qədər getmək lazım idi. Çünki bu qədər təchizatla qələbə mütləq əldə olunmalıdır. Hər halda son haadisələr Azərbaycan xalqını birləşdirən, onun iradəsini ifadə edən böyük bir amil oldu. Biz Qarabağı, Vətənimizi unutmamışıq, biz Vətənimiz uğrunda ölməyə, şəhid olmağa hazırıq. Qarabağ savaşında iqtidar-müxalifət yoxdur, vahid Azərbaycan xalqı və qarşısında da düşməni var. Bu baxımdan son günlər AXCP və sədrinə qarşı aparılan kampaniyanı qətiyyətlə pisləyirik. Çünki bu amil Azərbaycan iqtidarına başucalığı gətirmir. Biz öldürəcəyik, Qarabağı verməyəcəyik. Müharibə insaan zəkasından kənar bir şeydir, ananın oğlunu, uşağın atasını, bacının qardaşını itirməsi deməkdir. Ancaq bununla belə, biz bu müharibəyə getməli və qələbəmizi də çalmalıyıq. Bizim savaşımız təkcə Qarabağla yekunlaşmır. Bizim Təbrimiz, Dərbəndimiz, İrəvanımız var. Əbülfəz Elçibəy Qarabağın azadlığının Təbrizdən keçdiyini deyirdi. Mən torpaqlarımızın işğaldan azad edəcəyimizə inanıram. Ancaq bunun sülh yolu ilə olacağını mümkün saymıram. Çünki sülh müqaviləsi qarşılıqlı nəyisə vəd verməkdir. Axı biz nəyi vəd verə bilərik? Ona görə də hər birinizi Qarabağ döyüşlərində savaşıb, şəhid olmağa çağırıram”.
“Qarabağ məsələsində iqtidar-müxalifət ayrı-seçkiliyi yoxdur və ola da bilməz”
Vahid Azərbaycan Milli Birlik Partiyasının (VAMBP) sədri Hacıbaba Əzimov deyib ki, Qarabağ dərdi Azərbaycanın ən böyük dərdidir: “Qarabağ bizim həyatımızdır, gələcəyimizdir. Ona görə də bu mövzuda iqtidar-müxalifət ayrı-seçkiliyi yoxdur və ola da bilməz. Azərbaycan xalqının yeganə məqsədi ölkənin ərazi bütövlüyünü bərpa etmək, cənnətməkan Qarabağı azad etməkdir. Son döyüşlər də Azərbaycan xalqının iradəsini və hakimiyyətə müxalif olub-olmamasından asılı olmayaraq, hamının eyni məqsəd uğrunda birləşdiyini və vahid bir güc kimi düşmənə qarşı döyüşməyə hazır olduğunu sübut elədi. Bütün xalq, demokratik qüvvələr orduya dayaq olduğunu bəyan etdi. Bütün dünyaya da Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad edilməsi üçün var qüvvəsi ilə mübarizə aparmağa, şəhid verməyə, hazır olduğunu və düşməni məhv etmək üçün öz gücünə güvəndiyini göstərdi. Azərbaycanın torpaqlarını Rusiyanın ermənilərin əli ilə və birbaşa öz hərbçiləriylə işğal etdiyini danmaq olmaz. Bunu da bütün dünyaya bəyan etmişik və eləməliyik də. Ancaq Rusiya yalnız bununla kifayətlənməyib, özünün “beşinci kolon”unu, kəşfiyyat şəbəkəsini Azərbaycanda bir çox mühüm dövlət vəzifələrinə, orduya yerləşdirib. Sizcə, postsovet məkanında Azərbaycandan başqa, rəsmi dövlət bayramı kimi qeyd olunan öz müstəqilliyinə qovuşduğu günü daha sonra iş günü edən hansısa bir ölkəni göstərmək mümkündürmü? Bu, Azərbaycanın istiqlalı uğrunda mübarizə aparan və bu yolda şəhid olanlara göstərilən münasibətdir. Səbəb isə Rusiya və onun “beşinci kolon”udur. Çünki Rusiya prezidenti dəfələrlə deyib ki, SSRİ-nin dağılması böyük faciə, cinayət idi SSRİ-nin dağılmasındda iştirak edənlərin hamısı da cinayətkardır. Bu gün müstəqilliyimizin əleyhinə olan, SSRİ-nin saxlanmasını istəyən qüvvələrin böyük əksəriyyəti çox mühüm postlarda oturublar. Budur, Qarabağın əldən getməsinin səbəbi və onun azad edilməsinə mane olan əsas amil. Sabir Rüstəmxanlı Milli Məclisdə öz səlahiyyətindən istifadə edərək, Gəncədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucusu Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin büstünə çuval keçirilməsini tənqid etdi. Nəticədə həmin çuvalı keçirəni deputat elədilər, Sabir bəyi isə kənarda qoydular. Həmin adam da deputat olan kimi Rəsulzadəni təhqir etdi. Çünki Rusiyanın adamı idi. Biz Rusiyanın necə siyasət yeritdiyini açıq-aşkar ortaya qoymalıyıq. Nə qədər ki, Rusiya və onun “beşinci kolon”u Azərbaycanda ağalıq edəcək, mühüm postlarda əsas söz sahibi olacaqlar, Qarabağı azad etmək müşkülə çevriləcək. Ona görə də həmin adamların vəzfələrindın kənarlaşdırılması və zərərsizləşdirilməsi üçün iş aparılmalı, buna nail olmalıyıq”.
“Hər birimiz qürur hissi ilə son olayları qiymətləndiririk”
Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasının (KXCP) sədri Mirmahmud Mirəlioğlu mövzu ilə bağlı bunları bildirib: “Hər birimiz qürur hissi ilə son olayları qiymətləndiririk. Hamımız öləcəyik.Amma hamımıza şəhid olmaq qimət olmayacaq. Ona görə də bu yüksək mərtəbəyə çatanların hər birinə Allahdan rəhmət, ruhlarının şad olmasnı diləyirik. Onların da qarşısında bizim borcumuz var Allah bizə o borcları yerinə yetirməyi qismət etsin. Bütün cəmiyyət, müxalifət də ordumuzu dəstəklədiyini bildirir. Ordumuza dəstək olmaqla yanaşı, həm də hakimiyyətdən tələblərimiz, gözləntilərimiz, arzularımz var. Bu da bizim vəzifələrimizə daxildir. Özümüzün də özümüzdən tələblərimiz var. Azərbaycanın tarixi öyrənilməli, həm də təsdiq olunmalıdır. Azərbaycan hakimiyyətindən tələbimiz həm də o olmalıdır ki, hakimiyyət ordumuzun gördüyü bu işləri uğurla dəstəkləsin”.
“Azərbaycan xalqı heç zaman öz ərazilərində ikinci erməni dövlətinin yaranması ilə barışmayacaq”
Müsavat Partiyasının başqanı Arif Hacılı deyib ki, bu hadisələrin, 2 aprel hərbi əməliyyatlarının mühüm əhəmiyyətlərindən biri də Azərbaycan cəmiyyətinin məsələlərə verdiyi reaksiya oldu: “Belə bir təəssürat yaratmağa çalışırdılar ki, guya Azərbaycan cəmiyyəti Qarabağı unudub, Qarabağ problemi cəmiyyəti narahat etmir və s. Ancaq son hadisələr göstərdi ki, bu cür düşünmək üçün heç bir əsas yoxdur. Azərbaycan xalqı heç zaman öz ərazilərində ikinci erməni dövlətinin yaranması ilə barışmayacaq. Başqa vacib məsələlərdən biri də budur ki, son hadisələr Azərbaycanın indiki nəslinin, orta və gənc nəslin o məsələlərə münasibətinin formalaşmasında mühüm rol oyandı. Döyüş əməliyyatları Qarabağ mövzusunu yenilədi, cəmiyyətimiz bayrağına daha çox sarıldı, bayraq və digər atrubutlar daha çox təbliğ olundu. Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan cəmiyyəti bu məsələlərə, ərazi bütövlüyünə xalqımızın əsas problemi kimi yanaşır. Torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasında bu amil mühüm rol oynaycaq. O da bir daha aydın oldu ki, Qarabağ məsələsində Azərbaycanın əsas müttəfiqi Türkiyə, Ermənistanın isə əsas müttəfiqi Rusiyadır. Azərbaycan hakimiyyəti bu məsələdən nəticə çıxarıb, öz siyasətini korrektə etməlidir”.
“Azərbaycan xalqı torpaqlarımızın işğal olunması reallığı ilə barışmadığını ortaya qoydu”
Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (AXCP) sədrinin müavini Nurəddin Məmmədli bildirib ki, üçgünlük müharibə ölkə ictimaiyyəti üçün bir sıra mühüm həqiqətləri üzə çıxardı: “Bu həqiqətlərdən düzgün və adekvat nəticə çıxarmadan Azərbaycanın gələcəyini təsəvvür etmək mümkün deyil. Birincisi, Azərbaycan xalqı ilk dəfə torpaqlarımızın işğal olunması reallığı ilə barışmadığını bir toplum, millət olaraq ortaya qoydu. İkincisi, Azərbaycan müxalifəti yaranmış ekstermal situasiyada ən düzgün dövlətçilik prinsiplərinə söykən bir mövqe nümayiş etdirdi və bütün müxalifət iqtidar rəqabətini bir tərəfə qoyaraq ordumuzun yanında olduğunu nümayiş etdirdi. Ancaq dərs çıxaracağımız bir məsələ var. Belə ki, Qərb dünyası son illərdə davam etdirdiyi astagəllik siyasətini bu məsələdə sərgilədi. Yəni Gürcüstanda, Ukraynada, Suriyada Rusiya işğalına qarşı olan soyuq, astagəl siyasət Azərbaycanda da müşahidə olunmaqdadır. Nəticədə Rusiya bu vəziyyətdən növbəti dəfə bəhrələnmiş oldu. Eyni zamanda, Azərbaycana qarşı Rusiya təzyiqinin gücləndiyi hiss olunur. Xüsusilə rəsmi Kremlin aqressiyası Azərbaycanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzv olmaq istəyi və Avropa İttifaqının “Yaxın Qonşuluq Siyasəti” proqramına daxil olmaqla bağlı təkliflərindən sonra kifayət qədər dərinləşib və üçgünlük müharibə də bilavasitə bu regionu Rusiyanın öz təsir dairəsində saxlamaq üçün həyata keçirdiyi olduqca təhlükəli təxribatın ifadəsi idi. Qərb dünyası özünü bu prosesdən kənarda saxlayır. Rusiya da 3-5 rayonu verməklə öz ordusunu yenidən Azərbaycana qaytarmaq və sülhməramlı statusla əbədi ölkə ərazisində yerləşmək iddiasındadır. Bu konfliktin başlanğıcından da hədəf Azərbaycandır. Çünki Rusiyanın Ermənistandan əldə edəcəyi heç nə yoxdur. Sadəcə, bütün oyunlar Azərbaycanı işğal etmək üçündür. Ona görə də Azərbaycan xalqı bütün səylərini rus ordusunun yenidən ölkəmizə qayıtmasına qarşı mübarizəyə həsr etməlidir. Əgər bunu eləməsək, onda Azərbaycan yenidən öz müstəqilliyini ciddi şəkildə təhlükə altına qoymuş olacaq. AXCP hadisələrin ilk günündən Azərbaycan ordusuyla bir oldu, xalqın bütövlüyünü ifadə elədi. Yüzlərlə tanıdığım və tanımadığım cəbhəçi rəsmi şəkildə cəbhə bölgəsinə gedib, ermənilərə, işğalçılara qarşı döyüşmək əzmini ortaya qoydu. Azərbaycan xalqı həmişə ordusuyla bir olmalıdır. Son günlər AXCP və onun sədrinə qarşı aparılan çirkin kampaniya ikrah doğurur, heç bir əxlaqa, insanlığa, şərəf və ləyaqətə sığmır, sadəcə, hakimiyyət özünü növbəti dəfə ifşa edir. Axı bununla nə demək istəyirlər? Hər halda AXCP-yə qarşı aparılan kampaniyadan nə partiya, nə də Əli Kərimli heç bir şey itirən deyil. Biz bu iyrənc kampaniyadan daha da möhkəmlənmiş şəkildə çıxacağıq. AXCP və onun sədrinə qarşına aparılan çirkin kampaniyanı pislədiklərinə görə hər kəsə təşəkkür edirəm. AXCP Azərbaycan üçün hər hansı bir xarici təhlükə yarandığı halda özünün hər bir üzvü ilə birgə ordunun bir hissəsi kimi təsəvvür edəcək. Biz Qarabağ döyüşlərində 5 000-ə yaxın cəbhəçi itirmiş bir təşkilatıq. Torpaqlarımızın işğaldan azad olunması üçün 50 minini də şəhid verməyə hazırıq”.
“Güney Azərbaycan Qarabağ savaşında Azərbaycanın yanında olduğunu nümayiş etdirdi”
DAK Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin başqanı Yasəmən Qaraqoyunlu son hadisələrin pozitiv tərəfi haqda danışıb: “Azərbaycan cəmiyyəti bu günlərdə mənəvi–psixoloji üstünlük yaşadı. Azərbaycan bu müharibəyə hazır olduğunu bir daha bəyan etdi. Xalq və dövlət bütövləşdi. Bu müharibə qızışarkən Güney Azərbaycan türkləri ayağa qalxdı və İran dövləti bir daha dərk etdi ki, Qarabağ savaşı gedərkən İranın dövlət müstəqilliyi və siyasi taleyi təhdid altında qalacaq. İranın gələcəyi bu savaşın nəticələrindən çox asılıdır. Bu hadisələr zamanı Güney Azərbaycan türkləri Qarabağ savaşında Azərbaycanın yanında olduğunu nümayiş etdirdi. Amma İran rəsmilərində ikili mövqe var idi. Yarısı Azərbaycanın tərəfində olduğunu qeyd edirdi, yarısı isə rəsmi şəkildə Ermənistanı dəstəklədiyini bildirdi. İkincisi, Türkiyə yenə də bizm yanımızda idi. Qarabağ savaşı həm də türk millətinin şüurunun yüksəldiyini sərgiləyir. Tək Türkiyə deyil, Qazaxıstan, Türkmənistan bizim yanımızda oldu. Kərkük, eyni zamada Pakistan bizi dəstəklədi. Bütün bunlar göstərir ki, savaş baş verərkən hansı ölkələrdən Azərbaycana siyasi, hərbi , hüquqi dəstəək gələcək. Bu savaşda dünya, xüsusən də Avropa, Amerika ekspertlərinin ilk dəfə olaraq, obyektiv siyasi təhlilləri oldu. İlk dəfə Ermənistanın işğalçı olduğu dolayısı ilə etiraf olundu. Ekspertlərin çıxışında BMT formatına qayıdışa çağırış səsləndi. Bu bizim üstünlüyümüzdür. Xüsusi ilə Rusiya ekspertinin çıxışında belə bir təklifə rast gəldim. Qeyd edilirdi ki, Qarabağ cinayətkarlar tərəfindən işğal olunub və o cinayətkarlar oradan çıxarılmalıdır. Bu da bir maraqlı baxışdır, Azərbaycan dövləti və diplomatiyası bu baxışdan yararlanıb, istifadə edə bilər. Bütün bunlar məsələnin pozitiv tərəfləri idi. Bəs məsələnin neqativ tərəfləri nələrdir? Heç olmasa bu hadisələrdən istifadə edib, 7 rayon alınmalı idi, belə sürətlə atəşkəsə getmək yolverilmz idi. 7 rayon azad ediləndən sonra danışıqlar prosesinə başlanılmalı idi. Məsələləri düzgün qiymətləndirmək lazımdır. Azərbaycan iqtidarı və müxalifəti Qarabağ xartiyası imzalanmışdır. O xartiya yenidən gündəmə gəlməlidir. Azərbaycan parlamentində Qarabağ fraksiyası yaranmışdı. Amma bu gün niyə yoxdur? Niyə parlamentdə bu məsələ aktual deyil? Hesab edirəm ki, bütün bunlar yenidən bərpa olunmalıdır”.
“Yaxın vaxtlarda bizi gözləyən təhlükəyə hazır olmalıyıq”
Hərbi ekspert Üzeyir Cəfərov məsələsinin hərbi tərəfinə bir az işıq salmaq istədiyini vurğulayıb: “Əslində, Azrərbaycan Silahlı Qüvvələri heç bir genişmiqyaslı hərbi əməliyyat aparmayıb. 1994-cü il mayın 12-nə qədər, atəşkəs imzalanana qədər cəbhə Tovuz, Qazax, Ağstafa, Gədəbəy, Tərtər, Füzuli, Ağdam, Naxçıvanda daxil olmaqla bütün istiqamətlərdə idi. Bu dəfə aprelin 1-dən 2-nə keçən gecə yalnız 3 istiqamətdə düşmənin həmləsi dəf olunandan sonra Azərbaycan xüsusi təynatlıları düşmənə yalnız cavab zərbəsi deyil, onların nəzarəti altında olan Azərbaycan ərazilərinə daxil oldular. Bu düşməni Azərbaycan tərəfə göndərən Rusiyanın birbaşa planının pozulması idi. Düşünürdülər ki, yenə əvvəlki kimi Azərbaycan tərəfi həmlələrə cavab verib sakitləşəcək. Allah rəhmət etsin şəhidlərimizə! Xüsusi təyinatlıların komandiri, polkovnik-leytinant Murad Mirzəyev və qrupun digər üzvləri neçə kilometrlərlə irəlilədilər. Ermənilər hay-həşir salandan sonra məsələnin haradan qaynaqlandığını hiss etdik. Putinin mətbuat katibi, Rusiya XİN başçısı bəyanat verdi və Rusiya müdafiə naziri Bakıya və Yerevana zəng edib narahatçılığını bildirdi. Biz bildik ki, bu məsəslənin memarı kimdir. Şəxsi fikrimə görə, Azərbaycan döyüşlərə davam edərək danışıqlara gedərdi. Bu gün bizim bir nömrəli vəzifəmiz yaxın vaxtlarda bizi gözləyən təhlükəyə hazır olmağımızdır. Tam səmimiyyətimlə deyirəm ki, bizi qarşıda çox ağır günlər gözləyir. Düşmənə vaxt lazım idi, o vaxtı əldə etdilər. Bu əməliyyatlarda məhdud sayda hərbi qulluqçular iştirak ediblər. Bəziləri deyirlər ki, itkilərimizin qarşısında irəliləyişimiz nədir ki? Amma müharibəni görən adamlar bilirlər ki, bəzən 10 metr məsafəni azad etmək üçün saatlarla, günlərlə əziyyət çəkirlər, döyüş davam edir. Biz bu gün çalışmalıyıq ki, iqtidarlı-müxalifətli Azərbaycan əsgərinin əməyinə qiymət verək”.
“Bu dəfə həqiqətən türk dövlətlərinin dəstəyini hiss etdik”
Tanınmış jurnalist Azər Həsrət bildirib ki, iqtidar-müxalifət narazılığı bir kənara qoyub, ordunun arxasında dayanmalıdır: “Bir məqamı da unutmayaq, indiyədək biz bir güllə atan kimi dünya qalxırdı ki, Azərbaycan hücum etdi, ermənini öldürdü və s. Amma bu dəfə Qərb mediasında loyallıq müşahidə etdik. Rusiyada total bir kampaniya aparıldı, onun da günahkarı biz özümüzük. Zəngin ermənilər qəzetləri satın alır, orada öz adamlarını yerləşdirirlər. Bu gün bizə qarşı kampaniya aparan həmin adamlardır. Rusiyanın rəsmi siyasəti də öz yerində. Amma görək yarıçılpaq müğənnilərə milyonlar xərcləyən azərbaycanlıların orada bir qəzeti varmı? Biri bir televiziya kanalına təsir edirmi? Gələcəkdə başımıza bu cür işlərin gəlməməsi üçün bunlar nəzər alınmalıdır. Türk dünyasına gəlincə isə bu dəfə həqiqətən türk dövlətlərinin dəstəyini hiss etdik”.
“Biz Qarabağ məsələsi ilə bağlı iqtidarla dialoq keçirməyə hər zaman hazırıq və indiki vəziyyətdə belə bir görüşün keçirilməsi vacibdir”
Konfransa Sabir Rüstəmxanlı yekun vuraraq bildirib ki, dünya azərbaycanlılarına, xarici ölkələrdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan diaspor təşkilatlarına müraciət hazırlanacaq: “Onlardan istəyimiz son hadisələri təhlil edərək, Azərbaycanın torpaqlarını işğaldan azad etmək əzmini və iradəsini ortaya qoymaları, həmçinin dünya dövlətlərinə həqiqətləri çatdırmaq üçün təbliğatı daha da gücləndirmələridir. Eyni zamanda, ümumi fikrimizin ifadə olunduğu bir sənədin hazırlanması da nəzərdə tutulur. Həmin sənəddə hakimiyyətin atdığı bəzi addımlaraa tənqidi münasibət də öz əksini tapacaq. Çünki Azərbaycan xalqı ilk günlərdə öz şəhidlərini böyük coşquyla qarşılayıb, dəfn eləsə də sonra günlərdə dəfn mərasimləri gizli şəkildə həyata keçirildi. Axı hakimiyyət niyə öz xalqından qorxmalıdır. Bütün müxalifət partiyaları hakimiyyətə bu məsələ də dəstəklərini ifadə etdikləri halda, yenə də çəkingənlik normal münasibət deyil. Eyni zamanda, AXCP sədri Əli Kərimlinin evinin qarşısında aksiya keçirilməsi gənclərin həb edilməsi kimi bir şeydir. İndiki vəziyyətdə ölkə daxilində narazılıqlar yaratmaq, ziddiyyətləri dərinləşdirmək qətiyyən yolverilməzdir. Biz Qarabağ məsələsi ilə bağlı iqtidarla dialoq keçirməyə hər zaman hazırıq və indiki vəziyyətdə belə bir görüşün keçirilməsi vacibdir”.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası (VHP) Suraxanı rayon təşkilatının növbəti hesabat-seçki konfransı keçirilib. Konfransın işində 67 nümayəndə, Müsavat Partiyasının Suraxanı rayon təşkilatlarının sədri və partiya rəhbərliyi iştirak edib. Konfrans dövlət himninin, VHP marşının oxunması və şəhidlərin xatirəsini yad edilməklə işə başlayıb.
Konfransı təşkilatın Məclis üzvü Rüstəm Fətullayev idarə edib.
Rayon təşkilatının sədri Asif Şəkərli geniş hesabat məruzəsi ilə çıxış edib və bildirib ki, biz Suraxanı rayon təşkilatı olaraq işimizi və fəaliyyətimizi VHP-nin Nizamnaməsinə əsasən qurub, onun Məramnaməsinin prinsiplərini yerinə yetirməyə çalışmışıq. Təşkilat sədri çıxışında rayon təşkilatının seçkili orqanlarının fəaliyyəti, görülmüş işlər, rayondakı ictimai-siyasi vəziyyət və digər məsələlər barədə geniş məlumat verib. Bildirib ki, yerli təşkilatda son bir ildə 90 üzv qəbul edilib, qurum daxilində qadınlar, gənclər, ağsaqqallar və özək təşkilatları fəaliyyət göstərir: “Rayonda baş verən siyasi proseslərə ciddi reaksiya verən müxalif təşkilatlarından biri də bizik. VHP Suraxanı rayon təşkilatı olaraq çalışmışıq ki, rayonun bütün kənd və qəsəbələrində özək təşkilatlarımızı yaradıb, fəaliyyət göstərək”.
A.Şəkərli çıxışının sonunda bildirib ki, biz, VHP-nin Suraxanı rayon təşkilatı olaraq VHP-nin apardığı mübarizənin önündə olacağıq: “VHP-nin cəmiyyətdə tutduğu yol, ideologiya Azərbaycanı qurtuluşa, nicata və milli birliyə doğru aparır. Bizim mübarizəmiz, ideologiyamız və yolumuz haqqa söykənir. Nicatımız Vətəndaş Həmrəyliyindədir”.
Sonra təşkilatın Nəzarət-Təftiş Komissiyasının üzvü Səxavət Rəhmətov da hesabat məruzəsini konfrans iştirakçılarına çatdırıb. Bildirib ki, ötən konfransdan keçən dövr ərzində özək təşkilatlarının yığıncaqları keçirilib. Bütün yığıncaqlar Nizamnaməyə və rayon təşkilatları haqqında Əsasnaməyə uyğun təşkil edilib.
Sonra VHP Ali Məclisinin sədri Rafiq Manaflı, VHP İcra Aparatının rəhbəri Samir Əsədli, VHP sədrinin müavini Arif İsmayılbəyli, VHP MNTK sədri Felmar Ələkbərli, VHP Ağsaqqallar Şurasının sədri Sabir Həsənov, Müsavat Partiyası Suraxanı rayon təşkilatının sədri Ərzulla Buludov çıxış ediblər, ölkədə baş verən ictimai-siyasi olaylara münasibət bildiriblər.
Konfrans iştirakçılarından Qadınlar Şurasının sədri Natəvan Ağayeva, Gənclər Təşkilatının sədr müavini Dilbər Teymurlu, Mədən özək təşkilatının sədri Anar Aslan və digərləri çıxış ediblər, təşkilat sədrinin və NTK-nın hesabatlarını bəyəndiklərini bildirməklə, təşkilatın bundan sonrakı fəaliyyətində yeni dönüşün və yüksək təşkilatşılığın olacağına əminlik ifadə ediblər.
Sonra təşkilati məsələlərə baxılıb. Məclis üzvlüyünə 25 nəfərin, MNT-ya 5 nəfərin və təşkilat sədrliyinə 3 nəfərin namizədliyi qeydə alınıb. Təşkilat sədrliyinə namizədlər Aydın Fərhadov, Rəşad Ömərov və Qamət Rəhmətov, Məclis və NTK üzvlüyünə bütün namizədlər çıxış edib öz platformalarını və fəaliyyət istiqamətləri barədə danışıblar.
Gizli səsvermə ilə Məclis üzvlüyünə 19 nəfər, NTK-ya 3 nəfər və VHP-nin növbəti qurultayına 21 nəfər nümayəndə seçilib. Həmçinin Aydın Fərhadov 28, Rəşad Ömərov 18 və Qamət Rəhmətov isə 21 səs alıb.
Beləliklə, VHP-nin Suraxanı rayon təşkilatına Aydın Fərhadov yeni sədr seçilib.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının (VHP) təşkilatçılığı ilə “Qarabağda son olaylar və vəzifələrimiz” mövzusunda bu gün VHP-nin qərargahında dəyirmi masa keçirilib. Müxtəlif siyasi partiyaların , sivil təşkilatların, aydınların qatıldığı məclis şəhidlərimizin ruhuna sayqı duruşu ilə başlayıb. Konfransı giriş sözü ilə açan VHP sədri Sabir Rüstəmxanlı məsələyə münasibətdə mövqeyini bildirərək hazırkı məqamda görüləcək işlərdən, dövlət və millət olaraq qarşımızda dayanan vacib vəzifələrdən danışıb . Ordumuzun göstərdiyi rəşadət nəticəsində xalqda yaranan ruh yüksəkliyini vurğulayan natiq bundan sonra xalqın mübarizə ruhunu söndürməyin mümkünsüzlüyünü qeyd edərək son hadisələrlə bağlı siyasi müxalifətin öz arasında birliyi ilə yanaşı , həmçinin iqtidar müxalifət birliyinin də zəruriliyini dilə gətirib.
Sonra Azərbaycan Milli Strateji Düşüncə Mərkəzinin (AMSAM) başqanı İsa Qəmbər mövzu ətrafında məruzə edib. O , öz təhlilində mövcud durumdan , hadisələrin irəliliəyə bilən siyasi və hərbi inkişafından, dövlət və müxalifət olaraq qarşıda görüləcək əsas məsələlərdən danışıb.
Hərbi ekspert Üzeyir Cəfərov isə son aprel döyüşlərinin taktikası , ordumuzun vəziyyəti, hadisələrin baş verə biləcək inkişaf dinamikası haqqında geniş hərbi təhlilini konfrans iştirakçılarının diqqətinə çatdırıb.
Mövzu ətrafında digər çıxış edənlər – Xalq Partiyasının sədri Pənah Hüseyn, Milliyyətçi Demokrat Partiyasının (MBP) sədri İsgəndər Həmid, Vahid Azərbaycan Milli Birlik Partiyasının (VAMBP) sədri Hacıbala Əzimov, Klassik Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının ( KAXCP) sədri Mirmahmud Mirəlioğlu, Müsavat başqanı Arif Hacılı, AXCP sədr müavini Nurəddin Məmmədli, AMEA-nın elmi işçisi Yasəmən Qaraqoyunlu və tanınmış jurnalist Azər Həsrət öz fikir və mülahizələrini bölüşərək müəyyən təkliflər irəli sürüblər.
Türkiyədən, Kərkükdən, Tatarıstandan olan qonaqların da iştirak etdiyi konrfans sonda müraciətin qəbul edilməsi ilə başa çatıb. Bütün dünya azərbaycanlılarına ünvanlanan bu müraciətdə Azərbaycan xalqının iradəsinin heç bir savaşla və terrorla qırmağın mümkün olmadığı qeyd olunur. “Biz yenidən milli birliyimizin, xalqla ordunun birliyinin, millətin böyük səfərbərlik gücünün şahidi olduq. Dünyanın müxtəlif guşələrindən Azərbaycanın haqq işini müdafiə edən səslər yüksəldi. Güney Azərbaycanda keçirilən mitinqlər milli birliyimizi bir daha nümayiş etdirdi. Dünyanın harasında yaşamasından asılı olmayaraq bütün soydaşlarımızı Vətənimizə dəstək aksiyaları keçirməyə və Azərbaycan Respublikasının ətrafında daha sıx birləşməyə çağırırıq. İşğal edilmiş bütün torpaqlarımız azad edilənə, milyondan artıq qaçqın və köçkünümüz öz yurdlarına qayıdana qədər bu mübarizə davam edəcəkdir!”
Bundan əlavə müzakirələr boyu dövləti və milli vəzifələrimizin gələcək istiqaməti ilə bağlı müxtəlif siyasi və sivil təşkilatların , aydınların irəli sürdüyü fikirlərdən ibarət təkliflər paketinin hazırlanması və hökümətə təqdim edilməsi qərara alındı.
Aprelin 12-də millət vəkili, tarix elmləri doktoru, professor, nüfuzlu ziyalılarımızdan olan Fəzail İbrahimlinin 65 yaşı tamam oldu. Fəzail İbrahimli Azərbaycan tarixinin çox önəmli bir dövrünü – Cümhuriyyət dövrünü tədqiq edib. Onun araşdırılmamış, 90-cı illərdə bir çoxlarına qaranlıq olan tariximizin bu səhifəsinə işıq tutması həm də bir ziyalılıq missiyası idi. Fəzail İbrahimli uzun müddət çalışdığı Bakı Dövlət Universitetində özünü saf, təmiz, neqativliklərdən uzaq, əsl alim kimi tanıdıb və təsadüfü deyil ki, bu ali təhsil ocağında tələbədən müəllim heyətinə qədər, hər kəs ona böyük hörmət edir.
Fəzail İbrahimli Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının yarandığı ilk illərdən sıralarımıza qoşulmuş və partiyanın ideoloji katibi kimi Həmrəylik xəttinin təbliğində əməyini əsirgəməmişdir. O, Vətənimiz üçün vacib olan vətəndaş həmrəyliyi, milli birlik ideallarının daşıyıcısı kimi hər bir vətəndaşımıza dəyər verir, xalqımız və millətimiz üçün əlindən gələni əsirgəmir.
Ona görədir ki, VHP-çilər arasında böyük nüfuzu var. Fəzail İbrahimli 16 illik deputat fəaliyyətində də hər zaman həqiqətləri dilə gətirib, seçicilərinin yanında olub; Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı xidmətləri də dövlətimizin, dövlətçiliyimizin düşmənlərinə qarşı yönəlib, ölkəmizin haqlı davasını böyük arenalarda aparanlardan biri olub. Ona görə də onu həm seçiciləri, həm də bütün xalqımız dəyərləndirir və bu dəyərin nəticəsidir ki, seçicilər Fəzail İbrahimlini yenidən millət vəkili görmək istədiklərini ortaya qoydular.
Dəyərli ziyalımızı, millət vəkilini, tarixçi alimi 65 illik yubileyi münasibəti ilə ürəkdən təbrik edir, ona cansağlığı, ailə xoşbəxtliyi, fəaliyyətində uğurlar arzulayırıq.
Bu gün Tiflisdə Cənubi Qafqaz və Ukraynanın gənc siyasətçilərinin IV Forumu öz işinə başlayıb.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının mətbuat xidmətindən verilən məlumata görə, forumda seçki sistemləri, bələdiyyələrin fəaliyyəti, konstitusiya islahatları və demokratik prosesdə medianın rolu mövzuları müzakirə edilir.
Forumda Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan, Ukrayna və Hollandiyanın iqtidar və müxalifət partiyalarının gəncləri iştirak edirlər.
Foruma Gürcüstan parlamentinin sədri David Usupaşvili, Hollandiyanın keçmiş müdafiə naziri Elmert Middelkoop, Hollandiya və Böyük Britaniyanın Gürcüstandakı səfirləri də qatılıblar.
Forumda VHP-ni Samir Əsədli və Amal Nəzərli təmsil edir.
Bu gün Azərbaycan xalqının böyük ənənəyə dayanan ən qədim bayramlarından biri – İşaxır çərşənbə qeyd edilir.
İlaxır çərşənbə həm də ona görə müqəddəs bayramlardandır ki, bu bayram özündə mifiki təfəkkürə söykənən geniş, əhatəli bir inancları birləşdirir. Birlik, bərabərlik təlqin edən, küsülülərin barışdığı, yeni il üçün niyyətlərin tutulduğu bu bayram həm də rəmzlər, əski inam və inanclar toplusudur və sevindirici haldır ki. Azərbaycan xalqı böyük mifik təsəffürlərinin əhəmiyyətli hissəsini bu bayramla qoruyub, qoruyur və qoruyacaq.
Bayramınızı təbrik edir, ölkəmizə sülh, əmin-amanlıq, hər birinizə ruzi-bərəkət və firavanlıq arzulayırıq.
“Ankara baş verən elə bir faciədir ki, insan deməyə söz tapmır. Bu, nə insanlığa, nə də müsəlmanlığa yaraşan hadisədir. Ankarada terror baş verən yeri yaxşı tanıyıram. Kızılay meydanı Ankaranın mərkəzidir, ürəyidir, işdən çıxan, evinə tələsən dinc əhalinin ən çox toplaşdığı yerdir. Belə bir yerdə terror törədənlər insanlığı, şərəf və ləyaqət hissini çoxdan unutmuş vəhşi yaratıqlardır. Siyasi terrorun belə müəyyən siyasi hədəfləri olur və həmin hədəflərə qarşı törədilir, dinc əhaliyə, günahsız insanlara toxunmaq tarixdə çox az görünən məsələlərdir”.
Bunu Moderator.az-a açıqlamasında VHP sədri, xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı Ankarada dünən baş vermiş terror olayına münasibət bildirərkən deyib.
S.Rüstəmxanlı daha sonra qeyd edib ki, Ankarada baş verən növbəti terrordan sonra artıq Türkiyə dövləti ciddi addımlar atmalıdır: “Son vaxtlar təəssüf ki, terrorçular birbaşa Türkiyənin ürəyini, Ankaranı nişan alırlar. Orada əslində PKK çox zəifidir, çox ciddi müdaxilə edə bilmir. Türkiyənin İraqla sərhəd bölgələrində PKK-nın yuva qurduğu yerlərdə son vaxtlar həyata keçirdiyi uğurlu əməliyyatlar müəyyən qurupların vəhşiləşməsinə səbəb olub. Ankarada baş verən terror hadisələri Türkiyənin son vaxtlar terrorun kökünü kəsəcəyi ilə bağlı açıq şəkildə verdiyi bəyənatlara cavabdır. Bildirmək istəyirlər ki, terror davam edəcək. Çox ciddi narahatçılıq doğuran məsələlərdən biri də odur ki, Türkiyə kürd xalqının tələblərini, istəklərini nəzərə alaraq müəyyən addımlar atdı. Kürdlərin özlərinin ayrıca siyasi partiyaları məclisdə təmsil olunur, onların istəkləri məclisdə dilə gətirilir. Artıq bu proseslərin bir hissəsi siyasi müstəviyə keçib. Gözləmək olardı ki, bundan sonra terror dayanacaq, normal, sivil qaydada kürdlər öz istəklərini dilə gətirəcəklər, dövlətlə dialoqlarını davam etdirəcəklər. Amma təəssüf ki, burada ikibaşlı oyun gedir, məclisdə oturanların əslində bir əlləri də terrorçuların cibindədir. İndiki terrorun ən qorxulu tərəfi ondan ibarətdir ki, terrora dəstək verənlərin bir hissəsi Türkiyənin həm də rəsmi orqanlarında, məcisində, baş bakanlığında, nazirlərinin arasında əyləşib. Görünür ki, müxtəlif məqamlarda oturan bir sıra kürdəsilli şəxslərin PKK ilə gizli sövdələşmələri, əlaqələri var ki, PKK belə cəsarətlə gəlib Ankaranın ürəyinə çıxa bilir. Başqa tərəfdən görünür ki, beynəlxalq qüvvələrin Türkiyəni zəiflətməyə çalışmaq, bölgədə, İraqda, Suriyada, İslam dünyasında baş verənləri tədricən Türkiyəyənin içərisinə soxmaq meylləri də var. Bu terror təkcə PKK olayı deyil, həm də PKK-ya dəstək verən bir sıra beynəlxalq güclərin də burada rolu var və bunu inkar etmək olmaz. Çünki PKK üzvlərinin, terrorçuların əlində elə silahlar tutulur ki, həmin silahlar ancaq bəlli dövlətlərdə istehsal olunur, yalnız onların razılığı ilə bu bölgəyə ötürülə bilir. Beləliklə, Türkiyə bu gün həm daxilindəki separatizmin, bölücülük hərəkatının, həm vaxtikən sovetlər birliyinin dəstəyi ilə yaradılmış siyasi partiya olan, sonradan terroçu qrupa qurşanmış bir qurumun, həm siyasət adıyla türk düşmənçiliyi ilə məşğul olan müəyyən dəstələrin, illərdir dünyada beynəlxalq türk düşmənçiliyi aparan güclərin, qucaq açdığı insanların hədəfindədir. Təəssüf ki, Türkiyə qucaq açıb Suriyadan mliyonlarla insanı öz ərazisinə buraxır, humanitar yardımlar göstərir. Ancaq sabah onların necə hərəkət edəcəyi bəlli deyil. Türkiyənin şəhərlərinin küçələrində dilənçiliklə məşğul olan, iş görən insanların sabah Türkiyəyə arxadan hansı zərbə vuracağı bu gün bəlli deyil. Ona görə də Türkiyə dövlətinin ciddi tədbirlər görməsi lazımdır”.
Xalq şairi sonda Türkiyə dövlətinə, Türk xalqına başsağlığı verib: “Bu böyük faciədir, həm də bizim faciəmizdir, qətliamdır, dinc əhali yaralanıb, məhv olub. Mən Türkiyə cümhuriyyəti dövlətinə, türk xalqına başsağlığı verirəm, keçmiş olsun deyirəm, Tanrı Türkü qorusun. Həm də Türk özünü qorusun, öz dəyərini, qədrini bilsin, siyasətini düzgün müəyyənləşdirsin, atdığı addımlar millətin xeyrinə olsun. Dövlət yetkililəri müvəqqəti siyasətlərin əsiri olmadan, xalqın böyük gələcəyinə yönəlmiş uzunömürlü siyasətə xidmət etsinlər”.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının (VHP) üzvləri ötən gün Türkiyədə baş verən terrorla bağlı Türkiyə səfirliyini ziyarət ediblər.
VHP mətbuat xidmətinin məlumatına görə, partiya sədri, xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı baş vermiş terror aktına görə Türkiyə dövlətinə və xalqına başsağlığı verib.
Azərbaycan xalqının terrordan daim əziyyət çəkdiyini deyən S.Rüstəmxanlı indi də bu qanlı təxribatların hədəfinin türk dünyasına çevrildiyini bildirib.
Ankarada baş vermiş terror aktını pisləyən partiya sədri Azərbaycan xalqının daim Türkiyənin yanında olduğunu deyib.
Partiya üzvləri səfirliyin önünə qərənfillər düzüb.
Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan toplantıların birində milli mənsubiyyəti ilə bağlı iddialara cavab verib. Musavat.com-un Türkiyənin haberlər.com saytına istinadən verdiyi məlumata görə, Ərdoğan milli mənsubiyyəti ilə bağlı aşağıdakıları bildirib:“Bir gün atamdan soruşdum ki, ata, biz türkük, yoxsa laz? Rizəliyik axı, bəziləri türk deyir, bəziləri laz deyir. Atam cavab verdi ki, oğlum, babam din adamı idi. Bunu ondan soruşmuşam. Babam mənə dedi ki, axirətdə Allah bizdən dinimizi, peyğəmbərimizi, imanımızı soruşacaq. Qövmün (milliyyətin) kimdir, deyə soruşmayacaq. Səndən bunu soruşduqları zaman əlhəmdülillah, müsəlmanam deyib, keç”.
